Kultura

Niesamowity Bytom

Niesamowity Bytom

Skarb w Goju

Mówi się, że kiedyś podczas pewnego napadu na miasto bytomscy mieszczanie ukryli swoje skarby w Goju. Podobno można je wydobyć z ziemi w Noc Świętojańską.

Pewnego razu, właśnie w wieczór św. Jana, wracał z pracy górnik. Na skraju lasku Goj zauważył jakiś otwór w ziemi, a w nim schody prowadzące w dół. Z głębi połyskiwały kawałki metalu. Przypomniał sobie wtedy opowieść, jaką kiedyś usłyszał – że właśnie tutaj zakopano skarb, który szczęśliwy znalazca może ze sobą zabrać, pod warunkiem, że będzie sam i zachowa milczenie. Górnik pobiegł więc prędko do domu po święconą świeczkę. Żeby nie zapomnieć miejsca, do którego ma wrócić, zawiązał chusteczkę na gałęzi wiszącej nad dziurą. Kiedy wrócił ze świeczką, chusteczka wciąż tam była, ale dziury w ziemi już nie znalazł. Chusteczki wisiały też na innych gałęziach. Zrozumiał wtedy, że zakpił z niego strażnik skarbu, bo nie odważył się sięgnąć po kosztowności od razu.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

źródło: Der Schatz im Goj. W: Sagen der Stadt Beuthen. Zusammengestellt von Alfons Perlick. Beuthen O/S 1926, s. 9.

 

Diabelski dąb

Dawno, dawno temu w Roßbergu[1] rósł potężny, majestatyczny dąb. Krążyły  o nim opowieści, że zadomowił się w nim diabeł, który przez swoje chodzenie tam i z powrotem sprawił, iż droga prowadząca przez Roßberg były grząska i pełna dziur. Gdy w końcu doszło do tego, że rozbarscy chłopi nie nadążali już z zasypywaniem dziur[2], a chcieli drogę przez wieś mieć przejezdną, sprowadzili mnichów, którzy mieli diabła przepędzić. Po ich egzorcyzmach czart z wielkim hukiem wypadł z dębu i poleciał aż do Slawkowa[3]. Został po nim szeroki pas piasku, który ciągnie się daleko, daleko, aż za Slawkow, a nawet w głąb Polski. Rozbarscy chłopi natomiast powalili dąb i od tego czasu znowu można było drogą przez wieś przejeżdżać.

Grafika wygenerowana przez AI

źródło: F. Przibilla: Die Teufels-Eiche. W: Oberschlesische Sagen und Märchen. Breslau 1912, s. 49.

 

Przełożyła Nina Nowara-Matusik, germanistka, tłumaczka, literaturoznawczyni. Profesorka w Instytucie Literaturoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Ostatnio opublikowała antologię tłumaczeń pt. Po drugiej stronie studni. Górny Śląsk w przekładach. Tłumaczenie powstało w ramach stypendium Programu wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju (KPO dla kultury 2025), przeznaczonego na realizację projektu Przygotowanie publikacji: O błękitnym kwiecie, magicznych źródłach i tajemniczych lasach. Górny Śląsk w przekładach (2).

[1] Rozbark, niegdyś wieś, dzisiaj dzielnica Bytomia. Przyp. tłum.

[2] Podobno wtedy naprawiano drogi słomą, jak przeczytać można w pewnym dokumencie z 1593 roku.

[3] Chodzi o Sławków: obecnie miasto w województwie śląskim. Przyp. tłum.

 

Śląsk Magiczny – wstęp
Czarna studia cz.1
Czarna studnia cz.2
Czarna studnia cz.3
Czarna studnia cz. 4
Polna piastunka
Las Goj (cz.1)
Las Goj (cz. 2)
Las Goj (cz. 3)
Las Goj (cz. 4)
Spacer po Wesołej (cz.1)
Spacer po Wesołej (cz. 2)
Spacer po Wesołej (cz.3)
Narzeczona wodnika. Baśń Eichendorffa
Kobieta z bagien (cz. 1)
Kobieta z bagien (cz. 2)
Kobieta z bagien (cz. 3)
Eichendorff młodzieńczy
O(d)czarowując Górny Śląsk – Arthur Silbergleit
Arthur Silbergleit: Górny Śląsk. Cz. 2
Arthur Silbergleit: Górny Śląsk. Cz. 3 (ostatnia)
Alfred Nowinski: O tym, jak dzieciątko Jezus przybyło na Górę św. Anny
Górnośląska Meluzyna
Wieszczka z wieży czy wietrznica? Górnośląska Subella
O zjawach, odkupieniu i kobiecej sile
Bajka o fynchelkach
Jeszcze o górnośląskich fynchelkach
Sobowtór – cz. 1
Sobowtór – cz. 2
Dzielna młynareczka
Dirszel – cz. 1
Dirszel – cz. 2
Gdzie szumi Opawa – cz. 1
Gdzie szumi Opawa – cz. 2
Gdzie szumi Opawa – cz.3
Szalony hrabia
Trzech martwych górników w kopalni „Łazarz”
Górnośląski utopiec – konteksty może nieco mniej oczywiste
Czarnoksiężnik (1)
Czarnoksiężnik (2)
Czarnoksiężnik (3)
Dlaczego zboże na Górnym Śląsku ma tak drobne kłosy
Podanie o sosnowym źródle w pobliżu Luisental
Podanie o Czarnym Źródełku
Morowa lipa
Skrzatek w butelce
Błękitny kwiat
Rozgniewana nimfa
Pies przy oborskim źródle
O tajemniczych lasach
Zapomniane dziecko
Brzozy nad Bielawą
Gnom Oppo i Kwaśne Źródło
Nawiedzone łąki
Głos z lasu

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Ôstŏw ôdpowiydź