Szczepan Twardoch: Śląska tożsamość wyrasta ze mnie samego

Czy w nadchodzącym spisie powszechnym zadeklaruję śląską tożsamość?

Oczywiście. Po pierwsze, jest to jedyna tożsamość etniczna jaką jestem w stanie w sobie znaleźć, jedyna, w jakiej zostałem wychowany i jedyna, jaka wzbudza mój sentyment. Jedyna, jaka nie jest narzucana mi z zewnątrz, gwałtem, lecz wyrasta ze mnie samego. 

Jeśli tak, to jaką (łączoną z inną narodowością czy samodzielną) i dlaczego?

Jestem Ślązakiem bezprzymiotnikowym, ani polskim, ani niemieckim, ani czeskim. Jestem oczywiście zanurzony w kulturze polskiej, niemiecka również jest mi bliska, ale nie są to sfery, które miałbym tak intymnie i głęboko zinternalizowane jak tę niejasną, niedookreśloną tożsamość śląską, to quasireligijne doświadczenie przynależności do czegoś bardzo wątłego, a jednocześnie w tej słabości cennego.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Czy zadeklaruję używanie języka śląskiego?

Tak, zgodnie z prawdą, jednak również z poczuciem winy – wobec samego siebie wyłącznie – iż robię to zbyt rzadko i nie w każdej sferze życia. Po śląsku się przyjaźnię, gniewam, komunikuję w życiu codziennym, żartuję, po śląsku potrafię przeżywać żałobę i radość, po śląsku brzmią we mnie zarówno szlachetne, jak toksyczne cechy moich przodków, ale nie potrafię po śląsku pracować, tzn. myśleć i pisać, a jest to sfera, na której w dużej mierze opieram poczucie własnej wartości. Z drugiej strony zaś, czyż doświadczenie diglosji, zmiany kodów językowych w zależności od różnych sfer życia nie należy do fundamentalnych składników śląskiej tożsamości, czy jakoś naszej rozedrganej, niejasnej tożsamości nie konstytuuje?

Szczepan Twardoch – fot. Zuza Krajewska

Szczepan Twardoch – pisarz/publicysta z podgliwickich Pilchowic. Autor wielokrotnie nagradzany – m.in. Nagrodą im. ks. Augustina Weltzla „Górnośląski Tacyt”, literackim Paszportem „Polityki”, Nagrodą Literacką „Nike” (czytelników), Śląskim Wawrzynem Literackim, Brücke Berlin-Preis. Autor kilku bestsellerów (min. Król i Królestwo); jego książki wydawane są także za granicą. Jego powieści Drach (2014) i Pokora (2020) zyskały już pewne miejsce w kanonie literatury górnośląskiej.

Dej pozōr tyż:  Hrabina Henckel von Donnersmarck - współtwórca przemysłowego imperium

Powyższy tekst jest odpowiedzią na ankietę portalu Wachtyrz.eu, w której Kamil Kotas przepytuje znanych Ślązaków czy i dlaczego zadeklarują w nadchodzącym spisie powszechnym śląską tożsamość oraz używanie języka śląskiego.

Dotychczas odpowiedzieli:

Henryk Waniek: Potwierdzę swą śląską narodowość

Alojzy Lysko: Tożsamość jest siłą duchową regionu

Zbigniew Rokita: Zadeklaruję narodowość śląską oraz polską

Marcin Melon: Byda deklarować norodowość ślōnsko

Henryk Jaroszewicz: Rozumiem i czuję, że jestem Ślązakiem

Wojciech Browarny: Śląskość jako tożsamość (post)narodowa

Artur Ganszyniec: Śląskość — filar mojej tożsamości

Dariusz Zalega: Postawię na narodowość śląską i polską

Joanna Rostropowicz: Zadeklaruję narodowość śląską i niemiecką

Aleksander Lubina: Naszkryflōm prowda

Tomasz Słupik: Zadeklaruję narodowość i język śląski

Klaudiusz Kaufmann: Wpisza nŏrodność ślōnskŏ

Monika Kassner: Zadeklaruję swoją śląskość

ks. Marek Uglorz: Śląska deklaracja

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

3 kōmyntŏrze ô „Szczepan Twardoch: Śląska tożsamość wyrasta ze mnie samego

  • Avatar
    8 marca 2021 ô 11:53
    Permalink

    Kiedyś w Radiu Katowice usłyszałem stwierdzenie, że Ślązak rodzi się z dualizmem językowym. Myśle ze to nie tylko dualizm ale i potrójnosc czy poczwórność językowa. Faktem jest, że nauka każdego następnego języka przychodzi nam łatwiej.
    Z kolei poznanie każdego nowego języka to poznanie nowego świata, spojrzenia na świat. Taka polilingwistyczność to jedna z głównych odmienności kulturowych Ślązaków, która przekłada się również na większe wrażliwość, empatię wobec innych nacji. Trudno znaleźć ją na północ od Śląska …

    Ôdpowiydz
  • Avatar
    6 marca 2021 ô 15:20
    Permalink

    Konstytuuje, bez poligŏdkowŏści, a niych i bydzie diglosyji, gōrnoślōnskŏ torzsamość bōła by blank inkszŏ. Poligodkŏwość je wielkim darym, ftory bez politykã ôstoł zubożony. Kaj Ślōnsk by dziś bōł keby, kożdy Ślōnzŏk poradziōł po ślōnsku, polsku, niymiecku a możno i czesku gŏdać? Luksymburg, Szwajcaryjŏ wschodu? *jako region przenŏświyntszyj Polski. Po maturze możliwość sztudyji niy ino ôd Buga do Ôdry, ale i za Rajno. Rozwōj koneksyji biznesowyj podobny. Monolingwizacja Ślōnska, napewno niy je i niy bōła niczym dobrym dlŏ Ślōnska a jedynie knifym coby, ôpanować dusze Ślōnzŏkōw/Ślōnzŏczek. Kożdy mŏwa sie cyni, toli ta ślōnskŏ. Wiela by nŏs na Gōrnym Ślōnsku bōło, keby niy ôna…? Idzie sie wejzdrzeć na Dolne [Ślōnsko].

    Ôdpowiydz
  • Avatar
    6 marca 2021 ô 12:12
    Permalink

    Człowiek – Humanista tej klasy, co Pan Szczepan Twardoch samemu wikłając się w różnych koniecznościach, ocenia bardzo trafnie stany psychofizyczno-fizyczne, bytowe, a także intelektualne Ślązaków i wykorzystuje je jako tworzywo do wspaniałej Twórczości. A to, że Jego Język Serca w procesie sformalizowanej nauki został sprowadzony do roli podrzędnej, widać w ekspresyjnych, buntowniczych wypowiedziach i relacjach z innymi, szczególnie jeśli dotyczą Śląska i języka przekazu. Dzięki Panu, Panie Szczepanie, wielu Ślązaków (w tym ja) będzie wiedziało jak wypełnić formularz spisowy.

    Ôdpowiydz

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ. Wymŏgane pola sōm ôznŏczōne *

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autorōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza