Jak to po co, Pani Synatorko?

Niy idzie synatorce Pańczyk-Pozdziejowyj ôdmōwić tego, iże niymałõ czyńść swojigo żywobyciŏ prōbowała abo prōbuje popularyzować ślōnskõ mŏwã. Niy idzie sie ale zgodzić z tym, co napisała w lutym we swojim tekście „Po co nam język śląski” w Tygodniku Powszechnym.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Synatorka spiyrŏ sie na tym, co powiedziała kedyś Rada Języka Polskiego. Padŏ iże to grymium je przeciwne „nobilitacyji” ślōnskij mŏwy. RJP sie myli. RJP niy znŏ sie na rzeczy. A niy znŏ sie na rzeczy skuli tego, iże niy widzi rōżnicy miyndzy pojyńciym „jynzyk” i „jynzyk regiōnalny”. Jak te dwie rzeczy to je to samo, to na co tyn przimiotnik tam je? RJP padŏ, iże ślōnskŏ gŏdka to sōm gwary polske. Jeszcze niydŏwno RJP padało, iże kaszubskŏ to sōm gwary polske, ale niy szterowało żŏdnego wpisać jã na listã, bo jynzyk regiōnalny to niy to samo, co jynzyk. W układzie słōnecznym do niydŏwna było dziewiyńć planet, ale dzisiej je ôziym, bo uznano, iże jedna z nich – Plutōn – to niy planeta, ino planeta karłowatŏ. Planeta karłowatŏ to niy to samo, co planeta, tak jak jynzyk regiōnalny to niy to samo, co jynzyk.

Nojwiyncyj pisze Synatorka ô rozmajtości ślōnskij gŏdki. Padŏ, iże uznanie jij za jynzyk regiōnalny zabije tã rozmajtość. To prŏwda, iże ôna sie straci, ale ôna sie traci we wszyjskich gŏdkach; jak niy na cołkim świecie, to isto we świecie zachodnim. I we ślōnskij gŏdce ta rozmajtość tyż sie straci, bez znaczyniŏ, czy bydzie tyn jynzyk regiōnalny, czy niy. We modernych społeczyństwach mobilność ludzkŏ je moc srogszŏ aniżeli kedyś, a ludzie z wiynksza siyłã lŏt spyndzajōm we systymie edukacyje. Wkłŏd jynzykowy, co go dostŏwajōm modzi ôd lokalnyj zorty gŏdki, je tōż bardzo zredukowany. Beztōż sōm dwie drōgi: drōga po standaryzacyji, kaj ślōnske dzieci przechodzōm bez 12-17 lŏt polsko-ślōnskij edukacyje i jejich lokalnŏ zorta sie straci, ale bydōm znać dwie mŏwy: ślōnskõ i polskõ, abo drōga ôd pani Synatorki, kaj ślōnske dzieci przechodzōm bez 12-17 lŏt blank polskij edukacyje i jejich lokalnŏ zorta gŏdki tak czy tak sie straci na rzecz ino jednyj – polskij.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Pani Pańczyk-Pozdziejowŏ podŏwŏ tyż piykny anegdotyczny argumynt. Pōnoć jacyś uczestnicy jeji kōnkursu padajōm jij, iże „Niech pani godo w radiu, co by nie zniszczyli naszyj godki, albo niech panią Pon Bócek broni, co by pani dźwigła w Senacie ręka za tym językiem.” To ci uczestnicy jeji kōnkursu niy gŏdajōm za dwoje abo za troje, ino bez „Pani”, ja? Bardzo dziynkujymy za dowōd tego, jak gŏdka sie ze swojōm rozmajtościōm traci. Kōncek po kōncku.

Dziynkujã tyż za zilustrowanie swojigo tekstu mojōm grafikōm z 2012 roku zapisanōm we alfabecie ślabikŏrzowym. Bardzo mi miyło.

Ślabikŏrzowŏ ilustracyjŏ tekstu synatorki Pańczyk-Poździejowyj
Ślabikŏrzowŏ ilustracyjŏ tekstu synatorki Pańczyk-Pozdziejowyj
Grzegorz Kulik

Grzegorz Kulik

Tumacz, publicysta, popularyzatōr ślōnskij mŏwy. Autōr ślōnskich przekładōw „A Christmas Carol” Charlesa Dickensa, „Dracha” Szczepana Twardocha i ger kōmputrowych Euro Truck Simulator i American Truck Simulator.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-