Ślōnski to gwara

Dyskutujymy. I dyskutujymy. I dyskutujymy. Ôd lŏt. Gwara abo jynzyk? Mogymy sie krziczeć, że jynzyk, mogymy to powtŏrzać na zabito, ale cōż z tego, jak sami traktujymy ślōnski jak gwarã?

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Co to je jynzyk? To je jakiś kod przenoszyniŏ informacyji. Bez cołke żywobycie używōmy jakichś jynzykōw. Nojważniyjszŏ we kożdym jynzyku je gramatyka. Bez gramatyki niy ma jynzyka. Jak sie losowo dobierymy ślōnske słowa bez gramatyki, to to niy bydzie po ślōnsku, pra? Być słowo ino los to. Znaczy bydōm to ino losowe słowa.

A jak my myślymy ô gŏdce, to ô czym myślymy? Ô słowach. I skuli tego, że my myślymy ô słowach, my robiymy corŏz wiyncyj błyndōw we gramatyce, a jak robiymy corŏz wiyncyj błyndōw we gramatyce, to gŏdōmy abo corŏz barzij po polsku, abo gŏdōmy źle.

To niyma problym ino istych ludzi. To je problym wszyjskich – ôd pani Gizele, co sie nigdy gŏdkōm niy interesowała aż do tumaczy, pisŏrzōw i autorōw słownikōw. Weźcie wszyjske nasze słowniki. Ône podŏwajōm ino podstawowe formy. Mało tego, ône niy notujōm słōw, co sōm po ślōnsku take same jak po polsku. Co to znaczy? Że polski to je podstawa i na tyn polski nakłŏdōmy jakeś ślōnske słowa. Znaczy ślōnski to je ino nakłŏdka na polski. Gwara. A jak w tych słownikach sōm ino podstawowe formy, to jak te słowa ôdmiyniać? Po polsku? No chyba ja, jak nikaj niy ma napisane, że ôdmiyniŏ sie inakszyj. Jadłem klapsznitę i piłem tyj.

Tyn sōm problym myślyniŏ gwarowego majōm pisŏrze. Niy ma dŏwaniŏ pozōr na to, żeby było dobrze ôdmiyniōne po ślōnsku. Je durch ino szukanie słōw, żeby były inksze niż po polsku. Myślicie, że jŏ je czysty? „Niyprzileżytość” trefiŏ sie 9 razy, wszyjske u mie. A jak sie wpisze „niyprzileżytość” do Google, to pokŏżōm sie ino moje teksty abo wywiady zy mnōm.

Jynzyk to gramatyka. Jak powiym „dzisiej zjŏd żech fast food – cheeseburgera i wrapa – a potym postawiōłch opensource’owy serwer maila”, to użyjã siedmiu słōw ślōnskich i siedmiu angelskich. Ale to niy znaczy, że jŏ pōł zdaniŏ pedzioł po angelsku. Jŏ te słowa ôdmiyniōł po ślōnsku, tōż pedziołch to po ślōnsku.

Skuli tego myślyniŏ ô słowach my tyż uciykōmy ôd cołkich grup słōw, bo nōm sie zdŏwŏ, że ône sōm za polske i po ślōnsku musi być inakszyj. Tracōm sie bez tyn przikłŏd nogi, ôczy, chodzynie, za nie wchodzōm szłapy, ślypia, łażynie jako pōno richtich ślōnske słowa, chociŏż po polsku tyż sōm łapy, ślepia i łażenie. Ubogŏ sie ta nasza gŏdka robi. A jak coś ubożeje, to sie traci.

Muszymy zmiynić myślynie ô gŏdce. Jak my patrzymy na ślōnskõ gŏdkã, to porzōnd robiymy to bez polske bryle. Nasz jynzyk bōł tu bez setki lŏt i milijōny naszych praôjcōw go używały bez polskich kōmpleksōw. Nojwyższy czas, żeby my wziōnli robić to samo, żeby ślōnskŏ gŏdka przestała być gwarōm w naszych gowach.

Grzegorz Kulik

Grzegorz Kulik

Tumacz, publicysta, popularyzatōr ślōnskij mŏwy. Autōr ślōnskich przekładōw „A Christmas Carol” Charlesa Dickensa, „Dracha” Szczepana Twardocha i ger kōmputrowych Euro Truck Simulator i American Truck Simulator.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-