Jako muzikant ze Sosnowca naumioł sie ślōnskij godki

Je lato dwa tysiōnce siedymnoście. Jada se cugiym z Katowic do Warszawy (i myśla: po jakigo pierōna). Naroz do mie i do mojij kamratki dosiado sie karlus. Wloz we Sosnowcu… A potym zaczōn do nos godać, godać piyknie po ślōnsku. Przeciyrōm ślypia, klepia sie po gymbie – to niy ma wic, ôn godo!

Tyn karlus sie mianuje Janusz a pochodzi z Altrajchu. Naroz sie uzdoł, iże nauczy sie ślōnskij godki. Wziynach go na tref, coby ô tym poôsprawioł. Niy, żeby to bōł nasz piyrszy tref, widzielimy sie pora razy na tanc-zili (bo synek puszczo gryfne kōnski na roztomajtych fajerach), a roz byłach tyż na kulturowym trefie ô Afrykanach ze Nigeryje, kery ôn ôrganizowoł.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Foto: Magdalena Komorowska, http://magdalenakomorowska.tumblr.com

KP: Czamuś zaczōn uczyć sie ślōnskij gŏdki, a kej to było?

Janurz (pseudonim artystyczny): To sztartło skuli deskorolki. Mie było wtedy kole sztyrnoście, możno pietnoście rokōw. Właziyło sie do busa ze Altrajchu do Katowic a cisło na PTG (Pomnik Trudu Grubiorzy), co by sie sam karnōnć na brecie. Synki, kere tam skokały, to były Ślōnzoki – ze Siymców, z Bytomia, z Katowic… Toż nojprzōd żech chytoł ślōnske słōwka, a potym je powtarzoł, coby yno na tym skejtplacu ôstać!!! Musza tyż pedzieć, iże mój fater trocha godoł. Ôn je ze Siewiyrza (kaj majōm fest maszketno gynsina a chlyb). Roz pojechoł do Bytōmia po mantlik do koła, ale niy wiedzioł, jak sie to po ślōnsku godo. Toż piyrwyj musioł sie naumieć, coby go za gorola nie wziynli, a mu niy wklupali! Ale na codziyń w doma sie niy godało.

KP: Jako żeś sie jeszcze uczył? Miołżeś jaki ślabikorz a dobrego rechtōra, abo ajnfach ôglondoł żeś TV Silesia a suchoł jakigo radyja?

Janurz: A ôd kogo bych sie mioł z TV Silesii nauczyć? Ôd Bercika?! (lacho sie) Niyskorzyj żech sie przekludziōł na studia do Warszawy, a sam żech dopiyro poczuł, jak tynsknia za Ślōnskiym a za godkōm. Toż zawdy, jak żech cis nazod na hajmat, to żech się trefioł z moim kamratym, kery się mianuje Aleks Moś. Ôn fest działo przi kulturze we Katowicach. A jako szumnie godo! Toż skiż klachōw ze Aleksym żech sie naumioł godać tako, jako terozki do ciebie godōm.

KP: I niy zapomniała ci sie gŏdka na studiach we Warszawie?

Janurz: Niy. Mioł żech na kognitywistyce takigo kamrata z Rybnika, to żech z nim se czasym poôsprawioł. Ôni trocha inakszyj godajōm jak my, ale to bōł dō mie zawdy szpas, coby se po ślōnsku poklachać. A ku tymu żech czytoł Ojgyna z Pniokōw.

KP: „Jak my?” Fest się utożsamiosz z Gōrnym Ślōnskiym.

Janurz: Ja, mōm sie za Gōrnoślōnzoka, chocioż niekerym ludkōm to wadzi a nierŏz godajōm: „Janusz, ty tak niy możesz, przeca tyś jest z Altrajchu…”. Ale co jo moga, dyć jo tyj kulturze przaja.

KP: Ale czamu, tak po prowdzie? Czamu, podle ciebie, ta naszo kultura werci się docyniać?

Janurz: Bo to je ważne dlo cołkij Europy, coby docyniać inksze etniczności. Jo, choby Jorg Gorzelik, stawiōm na roztomajtości.

KP: Na swoij zajcie na fb wciepujesz posty po ślōnsku ô tym, w kerym szynku bydziesz groł na nastympny szlustydziyń. Eli taki wizerunek artysty-Ślonzoka pomogo ci, coby mieć hyr?

Janurz: Cieszyniokōm się podobo, nasze blank tymu przajom… Gorolōm tyż to się podobo, ôni to miarkujōm, ale sztyjc uznowajōm za dialekt jynzyka polskigo. Ludkowie z Rajchu widzōm na moij zajcie niykere słōwka podobne do tych ôd nich, toż se te zdania czasym przekłodajōm bez Google Translator, a potym wyłazi z tego jedyn srogi szałot. (lacho się) Beztōż czasym pisza tyż posty po niymiecku.

KP: No ja, bo ty poradzisz tyż godać po niymiecku! Muzikujesz tyż czasym we Rajchu?

Janurz: Tera trocha mynij, ale przōdzij – ja. Jo sam zaczynoł, jak żech bōł na Erasmusie we Frankfurcie!

KP: Kedy to było? Eli tamtejszo scyna je dlo ciebie inspiracyjōm? Co byś padoł o muzyce, kero grosz?

Janurz: Grōm muzyka, keryj przaja. To je zaôbycz europejsko muzyka – ôd Italokōw, Francuzōw, Niymcōw… We muzyce elektronicznyj idzie dojrzeć sroge wpływy anglosaskie, bestōż jo żech zawdy stawioł na Europa. Myśla teroz ô tym, coby kedyś wziōnć sie za ślōnske szlagry a zmajstrować ś nich cosik tanecznego! (lacho sie).

Foto: Magdalena Komorowska, http://magdalenakomorowska.tumblr.com

KP: Toż widza, że we twoij twōrczości dużo do godanio mo gyjografijo.

Janurz: Idzie tak pedzieć. Łōńskigo roku na Uniwersytecie Ślōnskim ôdbywała sie kōnferencyjŏ ô indianerskij kulturze Kanady a jako to sie mo do Gōrnego Ślōnska. Godka była o sztuce ôsprawianiõ a transindianerskości we dialogu kultur. To je tymat na inkszy tref, ale musza pedzieć, iże ta indianerskość fest mie zainspirowała i teroz miksuja elemynty muzyki trance – kero się wywodzi od Indianerōw – ze naszymi, europejskimi kōnskami. Roz żech napisoł we Intermecie, iże rozpolymy fojer na pojszczodku tanc-zili, toż ludkowie mieli strach, iże sie gardina chyci! (lacho sie)

KP: Toż jo ci winszuja, coby zawdy było tak gorko na twoich fajerach a piyknie ci dziynkuja za tyn tref! Ku tymu gratuluja ôpowogi do uczynio sie naszyj ślōnskij godki. Bo to dycki niy ma leko robota dlo tych, u kerych sie przeca za bajtla w doma a na placu niy godało.

 

Kasia Polak (nazwisko mylōnce), frela z Pilchowic, kero trzi lata tymu wrŏz ze swojōm kamratkōm sztartła ze blogiym Your Silesian Friends, kaj ôsprowiała ô rajzowaniu. Sztudyntka kōmunikacyje, mediów a kultury. Nojbarzij przaje poezyji, zielinŏrstwu a ślōnskij gŏdce. Kōntakt: katarzyna.polka.polak [małpica] gmail.com

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-