Ôd soboty do soboty #4

Przeglōnd wydarzyń na świecie we czwŏrtym tydniu lutego narychtowoł, jak kożdy tydziyń, Rafał Szyma.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

20-02-2018: Strōmy naschwŏl Trumpowi i smogowi

Skuli akcyje “Trump Forest”, co sztarła rok tymu, aktywisty posadziyli już milijōn strōmōw. Akcyjŏ zaczła sie naschwŏl Donaldowi Trumpowi, coby ôdpedzieć na antyekologiczno polityka ôd jego administracyje, bez przikłŏd na cŏfniyńcie sie USA ze paryskij zgody a plany powrotu do używaniŏ wynglŏ. Cyl ôrganizatorōw to posadzić 10 milijardōw strōmōw – do rōwnowŏgi ze spodziywanōm ymisyjōm CO2.

Niydŏwno moglimy tyż sie przewiedzieć ô masowym sadzyniu strōmōw ôd chińskij armije. 60 tysiyncy wojŏkōw dostało przikŏz, coby flancować – mŏ to być brōń we walce ze smogiym we prowincyji Hebei. Latoś Chiny chcōm zasadzić wiyncyj jak 84000 km2 lasu – to je takŏ powierzchnia, jako mŏ cołkŏ Irlandyjŏ.

Źrōdła: EcoWatch, Independent

20-02-2018: Religijŏ przestŏwŏ być ôbowiōnzkowŏ we irlandzkich postrzednich szkołach

Szkolŏrze ze postrzednich szkołōw we Irlandyji bydōm mogli mieć inksze zajyńcia na plac religije, kierŏ do terŏz była tam ôbowiōnzkowŏ.

Chociŏż fto bōł zwolniōny ze katechezy ôd ôjcōw, durś bez czas religije musioł siedzieć we klasie na zadku abo we bibliŏtyce, a porzōnd niy śmioł przi tymu robić inkszych zajyńć. Terŏzki do istnych mŏ być rychtowany alternatywny program zajyńć.

Richard Bruton, minister edukacyje, padŏ, iże dzisio niy idzie durś zakłŏdać, co wiynkszość szkolŏrzy to sōm katoliki.

Źrōdło: Irish Cental

21-02-2018: Wiynkszość krajōw na świecie je skorumpowanŏ

Wiyncyj jak ⅔ krajōw na świecie je skorumpowanych – idzie pedzieć skuli raportu ôd Transparency International.

Ôrganizacyjŏ kludzi ranking korupcyje (Corruption Perceptions Index) – wykŏz ze 180 krajami, kiere ôcyniŏ podug raportōw ôd ekspertōw a ludzi biznesu. Łōńskigo roku wiyncyj jak ⅔ krajōw miało wynik 50 abo mynij we stostopniowyj skali.

“Nojczyściejsze” kraje we 2017 roku to Nowŏ Zelandyjŏ a Danijŏ, a nojwiyncyj skorumpowane – Sōmalijŏ, Połedniowy Sudan a Syryjŏ. Polska je na 28., a Czechy na 30. placu.

Ku tymu TI ofyn padŏ, co korupcyjŏ je direkt skuplowanŏ ze słabōm ôchrōnōm mydiōw a ôbywatelskich grup społecznych.

Źrōdła: Transparency International, DW

22-02-2018: Kokajina we ruskij ambasadzie w Buenos Aires

Argyntyński minister bezpieczyństwa doł znać, co sużby sfantowały bezmała 400kg kokajiny we ruskij ambasadzie w Buenos Aires. Ku tymu chyciyły handlyrzy narkotykami ze Argyntyny a Rusyje.

Heresztowania kōńczōm wiyncyj jak rok spōlnyj roboty ôd argyntyńskij i ruskij policyje. Spōłpraca zaczła sie po tym, jak w grudniu 2016 ruski ambasador doł znać ô narkotykach znŏleziōnych we ambasadzie.

Gang handlyrzy prōbowoł użyć kanałōw dyplōmatycznych, coby przeciepać kolumbiańsko abo peruwiańsko kokajina bez Argyntyna ku Rusyji a Niymcōm.

Źrōdło: The Journal

23-02-2018: Raport ONZ ô zbrodniach w Sudanie Połedniowym
Lager Jamam, foto: DFID – UK Department for International Development

Raport ONZ ôd ôbrōńcōw praw człowieka padŏ ô 40 połedniowosudańskich byjamtrach (miyndzy inkszymi 5 pōłkownikach a 3 gubernatorach stanōw), kierzi mogōm mieć ôsobisty udzioł we wojynnych zbrodniach. Tożsamość ôd nich bydzie ale tajymnicōm aże do terminu.

Raport to je bezma ino śpica ôd lodowyj gōry. Chociŏż we 2015 podpisany bōł pokōj, we Sudanie Połedniowym durś trwŏ kōnflikt miyndzy strōnami w regiyrōnku. Wojna nojgorzij  tykŏ cywilōw. We raporcie stojōm relacyje ô torturach, ôkruciyństwach, gwołtach, mordach a niszczyniu cołkich wsi na masowo skala.

Źrōdło: BBC

Rafał Szyma

Rafał Szyma

ur. 1981 w Katowicach. Pisze pō naszymu (Wachtyrz.eu, blog, przekłady, tōm ôsprŏwek "Leanderka", popularyzacyjŏ ślōnskij gŏdki). Na beztydziyń robi za projektanta graficznego.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-