Obrazy Górnego Śląska (#7): Folwark

Folwark (niem. Follwark)

Panorama Folwarku

Wioska położona na trasie z Opola do Krapkowic, w gminie Prószków. Możliwe, że to właśnie o tym miejscu, jako „Vorwerk des Gesco” wspomina dokument z 1295 r. księcia Bolka I.

Odra w pobliżu Folwarku

Tereny wokół Folwarku przed wiekami pocięte były odnogami Odry oraz kilkoma większymi i mniejszymi jeziorami. Jak czytamy w urbarzu z XVI wieku, właścicielem jeziora leżącego na terenie wsi był niejaki z Gyleckh Opola. Ludność Folwarku poza zwykłymi daninami, zajmowała się też dostarczaniem na zamek opolski ryb z dawnego jeziora w Złotnikach.

Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego
Skrzyżowanie ul. Szkolnej i Lipowej

We wsi było wtedy 7 gospodarstw na 5 łanach ziemi. Na początku XVII wieku było 6 gospodarstw kmiecych (Bauer) i 2 gospodarstwa zagrodnicze. Poza tym we wsi mieszkał krawiec, szewc i cieśla.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

W połowie XIX wieku było 5 gospodarstw kmiecych, 1 półkmiece, 1 zagrodnicze i 7 chałupniczych. We wsi było 29 koni, 8 wołów i 40 krów.

Pełnia Niebieskiego Księżyca nad Folwarkiem

Niedaleko wsi, w polu stoi samotna murowana kapliczka z XVII wieku zwana Szwedzką. Nazwa wzięła się z legendy, według której podczas wojny wojny trzydziestoletniej (1618-1648) pod wieś podeszły wojska szwedzkie. Mieszkańcy z obawy o swoje życie schronili się w wielkiej rozpadlinie tuż nad brzegiem Odry, a miejsce ich schronienia spowiła gęsta mgła. Żołnierze nie znaleźli nikogo. Jako podziękowanie za ocalenie mieszkańcy postawili w miejscu schronienia kapliczkę.

Kapliczka szwedzka i droga mleczna
Kapliczka szwedzka i pełnia Niebieskiego Księżyca

Nie jest to jedyna legenda związana z tym miejscem. Inna mówi, że w miejscu tym znajduje się grób poległych podczas wojny trzydziestoletniej.

Kapliczka szwedzka o świcie

Prawdą jest z pewnością to, że niedaleko kapliczki znajdowała się woda, prawdopodobnie jedno ze starorzeczy szeroko rozlewającej się tu przed wiekami Odry.

Dej pozōr tyż:  Popieluszka, t. 1
Pozostałości starorzecza Odry. Okolice ul. Stawowej

Na zachód od wsi znajduje się także duża, czynna kopalnia odkrywkowa Folwark. Eksploatuje się tam margle kredowe na potrzeby cementowni Chorula.

Kopalnia Folwark i kościół w Chrząszczycach
Kopalnie Folwark
Zachód słońca nad Kopalnią Folwark

 

Obrazy Górnego Śląska (#1): Zacharzowice
Obrazy Górnego Śląska (#2): Domecko
Obrazy Górnego Śląska (#3): Winów
Obrazy Górnego Śląska (#4): Chrząszczyce
Obrazy Górnego Śląska (#5): Toszek
Obrazy Górnego Śląska (#6): Górki

dr Henryk Niestrój – Górnoślązak z dziada pradziada, którego korzenie sięgają okolic Tarnowskich Gór z jednej, a Opola z drugiej strony. Absolwent historii oraz administracji Uniwersytetu Opolskiego. Doktor nauk historycznych (Uniwersytet Opolski, 2006). W latach 2000-2002 studia w Szkole Archiwalnej w Marburgu (Archivschule Marburg – Institut für Archivwissenschaft).

Karierę zawodową zaczął w Dziale Naukowo-Badawczym Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Opolu-Łambinowicach. Następnie – w Archiwum Państwowym w Opolu zatrudniony kolejno na stanowisku archiwisty, kierownika oddziału do spraw naukowych, popularyzacji i działań edukacyjnych oraz p.o. kierownika oddziału opracowania materiałów archiwalnych powstałych do 1945 r. W latach 2012-2016 – zastępca dyrektora, następnie p.o. dyrektora Narodowego Archiwum Cyfrowego, a w latach 2016-2019 – zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Obecnie pracuje w Archiwum Państwowym w Opolu.

Zainteresowania to: historia regionalna (autor kilku monografii miejscowości), dawne pismo niemieckie (odczytywanie i tłumaczenie) oraz fotografia.

Więcej informacji na moich stronach:

Albumy fotograficzne: https://arcaion.pl/

Silesia. Historia Górnego Śląska: http://silesia.arcaion.pl/

Dej pozōr tyż:  Rada Europy ze Ślązakami

Rotulus. Archiwistyka, aktoznawstwo, neografia gotycka: http://rotulus.arcaion.pl/

Kurrenta. Odczytywanie i tłumaczenie neogotyku niemieckiego: http://kurrenta.arcaion.pl/

Dej pozōr tyż:  Górnośląski Informator Kulturalno-Historyczny - maj 2022

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autorōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza