Obrazy Górnego Śląska (#7): Folwark

Folwark (niem. Follwark)

Panorama Folwarku

Wioska położona na trasie z Opola do Krapkowic, w gminie Prószków. Możliwe, że to właśnie o tym miejscu, jako „Vorwerk des Gesco” wspomina dokument z 1295 r. księcia Bolka I.

Odra w pobliżu Folwarku

Tereny wokół Folwarku przed wiekami pocięte były odnogami Odry oraz kilkoma większymi i mniejszymi jeziorami. Jak czytamy w urbarzu z XVI wieku, właścicielem jeziora leżącego na terenie wsi był niejaki z Gyleckh Opola. Ludność Folwarku poza zwykłymi daninami, zajmowała się też dostarczaniem na zamek opolski ryb z dawnego jeziora w Złotnikach.

Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego
Skrzyżowanie ul. Szkolnej i Lipowej

We wsi było wtedy 7 gospodarstw na 5 łanach ziemi. Na początku XVII wieku było 6 gospodarstw kmiecych (Bauer) i 2 gospodarstwa zagrodnicze. Poza tym we wsi mieszkał krawiec, szewc i cieśla.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

W połowie XIX wieku było 5 gospodarstw kmiecych, 1 półkmiece, 1 zagrodnicze i 7 chałupniczych. We wsi było 29 koni, 8 wołów i 40 krów.

Pełnia Niebieskiego Księżyca nad Folwarkiem

Niedaleko wsi, w polu stoi samotna murowana kapliczka z XVII wieku zwana Szwedzką. Nazwa wzięła się z legendy, według której podczas wojny wojny trzydziestoletniej (1618-1648) pod wieś podeszły wojska szwedzkie. Mieszkańcy z obawy o swoje życie schronili się w wielkiej rozpadlinie tuż nad brzegiem Odry, a miejsce ich schronienia spowiła gęsta mgła. Żołnierze nie znaleźli nikogo. Jako podziękowanie za ocalenie mieszkańcy postawili w miejscu schronienia kapliczkę.

Kapliczka szwedzka i droga mleczna
Kapliczka szwedzka i pełnia Niebieskiego Księżyca

Nie jest to jedyna legenda związana z tym miejscem. Inna mówi, że w miejscu tym znajduje się grób poległych podczas wojny trzydziestoletniej.

Kapliczka szwedzka o świcie

Prawdą jest z pewnością to, że niedaleko kapliczki znajdowała się woda, prawdopodobnie jedno ze starorzeczy szeroko rozlewającej się tu przed wiekami Odry.

Dej pozōr tyż:  Coby bajtle niy godały po ślōnsku
Pozostałości starorzecza Odry. Okolice ul. Stawowej

Na zachód od wsi znajduje się także duża, czynna kopalnia odkrywkowa Folwark. Eksploatuje się tam margle kredowe na potrzeby cementowni Chorula.

Kopalnia Folwark i kościół w Chrząszczycach
Kopalnie Folwark
Zachód słońca nad Kopalnią Folwark

 

Obrazy Górnego Śląska (#1): Zacharzowice
Obrazy Górnego Śląska (#2): Domecko
Obrazy Górnego Śląska (#3): Winów
Obrazy Górnego Śląska (#4): Chrząszczyce
Obrazy Górnego Śląska (#5): Toszek
Obrazy Górnego Śląska (#6): Górki

dr Henryk Niestrój – Górnoślązak z dziada pradziada, którego korzenie sięgają okolic Tarnowskich Gór z jednej, a Opola z drugiej strony. Absolwent historii oraz administracji Uniwersytetu Opolskiego. Doktor nauk historycznych (Uniwersytet Opolski, 2006). W latach 2000-2002 studia w Szkole Archiwalnej w Marburgu (Archivschule Marburg – Institut für Archivwissenschaft).

Karierę zawodową zaczął w Dziale Naukowo-Badawczym Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Opolu-Łambinowicach. Następnie – w Archiwum Państwowym w Opolu zatrudniony kolejno na stanowisku archiwisty, kierownika oddziału do spraw naukowych, popularyzacji i działań edukacyjnych oraz p.o. kierownika oddziału opracowania materiałów archiwalnych powstałych do 1945 r. W latach 2012-2016 – zastępca dyrektora, następnie p.o. dyrektora Narodowego Archiwum Cyfrowego, a w latach 2016-2019 – zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Obecnie pracuje w Archiwum Państwowym w Opolu.

Zainteresowania to: historia regionalna (autor kilku monografii miejscowości), dawne pismo niemieckie (odczytywanie i tłumaczenie) oraz fotografia.

Więcej informacji na moich stronach:

Albumy fotograficzne: https://arcaion.pl/

Silesia. Historia Górnego Śląska: http://silesia.arcaion.pl/

Dej pozōr tyż:  Rada Europy ze Ślązakami

Rotulus. Archiwistyka, aktoznawstwo, neografia gotycka: http://rotulus.arcaion.pl/

Kurrenta. Odczytywanie i tłumaczenie neogotyku niemieckiego: http://kurrenta.arcaion.pl/

Dej pozōr tyż:  Geniusze chemii ze Śląska: Fritz Haber i Clara Immerwahr

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ. Wymŏgane pola sōm ôznŏczōne *

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza