Już ze kōńcym 2007 roku łaziyło mi tyż po gowie założynie we portalu „nasza-klasa.pl” ekstra „swojego” forum, skiż tego wyrōżniynio „Nagrodzony notgeldem śląskim”. Prywatny rudzki tygodnik „Fakty Rudzkie” tyż już wtedy przestoł sie ukozywać, a miejskim „Wiadomościom Rudzkim” stykało tego poetyckiego kōnkursu barbōrkowego. Tōż żol mi sie zrobiyło iże tako miałoby sie to wartko skōńczyć – yno jedyn roz i szlus. Bestōż założył żech we tym nowym dlō mie portalu forum ô dość dugim tytule „Ruda Ślōnsko – Nagrodzōny notgeldym ślōnskim” i ôkozało sie iże jakbych ze tym „cylnōł we dycha”. Te forum wartko sie rozkulało. Poru forumowaczōw społym zy mnōm szkryflało tam wiela ślōnskim słowym wiōnzanym. Porunostu tyż nōm we tym tyż wtōrowało i kejniykej coś tako ôd sia dołożyło. Nō a zoglōndało tam richtig wiela „klasowiczōw”, prawie Ślōnzokōw, choć niy yno.

Jeszcze wiosnōm 2008 roku dało sie tam zrychtować tyn plebiscyt na ta rudzko nagroda dlo społecznikōw i na majowym „Zeflugu…” erbli te dyplōmy ze prowdziwymi ślōnskimi notgeldami. A że welowało we tym społym prawie pora setek persōnōw, tōż bōł to richtig sukces. Same forum dziynki tymu tyż fest sie rozkulało po ślōnsku, a i mōj „profil” ôbrostoł tam we „znajōmych”. Kej jo zaproszoł „klasowiczōw” na forum, to ôni mie zarozki prosiyli do „znajōmych”. Niy miołech serca ôdmawiać, nō i dość wartko profil ubogacoł sie we te „znajōmości”.

Ja, spōmnioł żech przōdzi iże „kożdy kijok mo dwa kōńce” i terozki do tego wrōcōm – kejś potym nogle stoł żech sie tam czymś „fikcyjnym”. Protestowołech u administracyji portalu, wspiyrali mie we tym tyż inksi „klasowicze”, dyć zdo sie iże jeszcze inksi rōwnolegle tyż na mie ty administracyji skarżyli – licho niy kimie. We Internecu tako je czynsto, przeca już miołech ze tym do czyniynio na forach portalu „gazeta.pl”. Ze tōm mojōm „fikcjōm” bōło tyż trocha szpasu, bo te forum we portalu „nasza-klasa.pl”, krōm tego notgeldowego plebiscytu, fajnie już sie kulało fraszkowo. Jakimś pretekstym do uznanio mie za cosik fikcyjnego bōło mono tyż to, iże niy posługiwołech sie tam przōdzi mojim normalnym konterfektym. Na profilu mołech tam wtedy moja karykatura autorstwa Tigrana, kero kedyś publikowano bōła we takim cyklu karykaturōw tego artysty na łamach powiatowych dodatkōw „Dziennika Zachodniego”. Trocha szpany ze tym bōło, dyć w kōńcu sie wszysko wyklarowało i zaś żech mioł normalny „profil” we tym portalu.

Kej my sōm przi tym 2008 roku, to grzychym byłoby niy spōmnieć ô ty epny kōnferyncyji we wojewódzkim sejmiku abo (jak ktō woli) we katowickim gmachu Sejmu Ślōnskego, kero ôdbyła sie tam we czyrwcu tego prawie roku, pod patrōnatym pani wicemarszałek Synatu Krystyny Bochenek, jako tyż wojewody Zygmunta Łukaszczyka i Rady Jynzyka Polskego PAN. Trefiyło sie tam wiela szpecjalistōw i tych persōnōw kierzy choć społecznie dbajōm ô to coby naszo godka rosła we siyła, a sie niy traciła. Dyszkurs bōł ciekawy i wszyjscy kierzy tam byli stoli za tym coby ślōnsko godka jako yno sie do retować, tela że rozmotajcie tyż to widzieli. Samo kōnferyncyjo mianowała prawie sie tako: „Śląska godka – jeszcze gwara czy już język?”. Po prowdzie, wiela roztomajtych persōnow pedziało ofyn jako to widzi. Ze publiki tyż szło sie do tego zgłosić, tōż i jo swoje „trzi fenigi” żech pedzioł. Bōło wiela głosōw „za” jynzykym ślōnskim, dyć tyż i trocha „przeciw”. Jednak te tytułowe pytanie rodziyło tyż wiela kolejnych. Na sōm kōniec profesor Walery Pisarek – Hōnorowy Przewodniczōncy Rady Jynzyka Polskego jednak zaapelowoł do wszystkich coby starali sie szkryflać jak nojwiycyj we swojich djalektach ślōnskich i wszyske je rozwijać literacko, a niy kuplować społym na jedyn muster. Ofyn tyż bōło pedzane iże na ty piyrszy kōnferyncyji sie niy skōńczy i bydōm jeszcze kolejne. Jednak po prowdzie, już do tego niy doszło. Historyjo pokulała sie inaczej. Podwiyl pamiyntōm, to we kolejnym roku jakiś ôdrodzōny Polski Zwiōnzek Zachodni cosik przirychtowoł jakby we kōntrze, nō a we nastympnym mieli my prawie ta katastrofa smolyńsko, tōż i pani Krystyny Bochenek miyndzy nami już niy bōło.

Wrōca sie jednak terozki jeszcze do 2008 roku, kej ze jego kōńcym przirychtowoł żech cosik co mi już sztyry lata drapci wlazło do gowy. Anō, prziszoł czas na piyrszy kōnkurs fraszkowy. Mianowoł żech go tako: „Sowizdrzoła kōnkurs fraszki ślōnski”. Szczyńściym mioł żech tyż skrytka pocztowo, tōż kożdy autor przōdzi musioł mi na ta skrytka przisłać trzi ślōnske fraszki, kere społym niy mōgły mieć wiyncyj niż ôziymnoście wersōw, niy mogły być za duge. Miały to być autorske fraszki, nikaj przōdzi niy publikowane i podpisane pseudōnimym. We kopercie jednak miała być tyż drugo, zaklejōno, we kery już mioł być adres kōntaktowy autora. Fraszki podpisane pseudōnimym doł żech na forumowy wōntek i kożdy ktō chcioł mōg sie zabowić we jurora – przyiznać punkty zastawōm fraszek. Notacyjo bōła ôd jednego do piyńciu punktōw. Niy bōło to leke, dyć szło tyż ô to iże jakby jakiś autor sie prziznoł znajōmym do swojego pseudōnimu, to jednak trza bōło tyż inksze fraszki przeczytać i dać noty piōnce autorōw. Welować trza bōło prawdziwym profilym (niy „fikcyjnym”), yno jedyn roz. Jerōnie, richtig wiela bōło ze tym uciechy. A że portal bōł wtedy fest popularny, tōż za piyrszym razym chnetko setka „klasowiczōw” zabowiyła sie we jurorōw. We kolejnych rokach ôdbyły sie jeszcze sztyry edycyje tego kōnkursu, tela że jurorōw ubywało. Przi ôstatni edycyji (2012) tych jurorow już bōło niycałe pōł setki. Po prowdzie to nagrodōm jednak bōły yno dyplōmy, wrynczane przi kolejnych „Zeflugach…”, kere dwa razy do roku już przeca regularnie rychtowane bōły we halymski restauracyji. Dyplōmy ilustrowane bōły zowdy postaciōm Sowizdrzoła, dyć przi kożdy edycyji inkszōm. Zowdy we kōnkursach brali tyż udział „klasowicze” ze Niymiec, kejniykej nawet przijyżdżali na tyn halymbski „Zeflug…”, dyć kej niy mōgli, to skan dyplōmu przesyłany bōł e-majlym, coby sie go druknyli na pamiōtka. Dyplōmy niy bōły anōnimowe. Jo sie staroł ô ich przirychtowanie. Zaklejōne koperty ze adresami sōm żech ôtwiyroł już po welowaniu jurorōw. Ja, rychtowanie takego kōnkursu dlō mie prawie miało jedyn minus – niy mōg żech na niego dać swojich fraszek. Rod żech jednak bōł ze tego iże tym bardzi prawie Ruda Ślōnsko richtig gryfnie blysła jako ta stolica ślōnski fraszki.

Dlō mie tyn piyrszy kōnkurs ślōnski fraszki na rudzkim forum portalu tyż bōł wielgim sukcesym, bo przeca niy bōło leko to na forum pociōngnōńć, a wszysko sie akuratnie udało. Ja, nawet sie wtedy zwrōciōł dō mie jedyn „klasowicz” ze Rybnika, kery zdo sie prowadziōł tam fikcyjny profil „Wszyscy Ślązacy”, ô wsparcie jego konceptu zrychtowanio na forum ô takim samym mianie jak tyn profil kōnkursu ślōnskich wierszōw. Tōż wspiyroł żech go we tym i prōmowoł ta ideja, jako tyż namowioł twōrcōw ze „mojego” forum we portalu „naszo-klasa.pl”, coby poprōbowali swojich siyłōw we takim prawie kōnkursie. Sōm  żech jednak zdo sie tam niczego niy wysłoł. Ja, na rudzki kōnkurs poetycki rychtowany przez MBP już żech wtedy cosik wysyłał, dyć niy rachowoł żech na to iże byda lauryatym, jo jednak niy mōm „duszy poety” – trzimia sie yno fraszek i rymowanek po ślōnsku. Kukoł żech jednak na te forum rybniczoka, boch rachowoł iże ktōsik ze Rudy Ślonski cosik tam jednak wyśle. Ôkozało sie potym iże richtig bōły tam wiersze „klasowiczōw” ze Rudy Ślōnski, a nawet wygroł to autor ze mojego miasta, z czego żech bōł festelnie rod. Ja, choć sōm kōnkurs rychtowany bōł akuratnie, bōł tyż sukcesym, to już niyskorzyj niy ôbeszło sie jednak bez kiksu. Tako sie przi tymu stało, iże jedna ze „klasowiczek” podebrała wiersz kōnkursowy i przedstawiała sie ofyn jako jego autorka. Jo zaś dowiedzioł żech sie niyskorzyj iże na kōnkurs wysłała go nauczycielka ze Rudy Ślōnski. Tōż zaczła sie wija ô prawa autorske i na rudzkim forum, dyć kaj ińdzi tyż. „Klasowiczka” kero wiersz habła nojpiyrw szła w zaparte iże to jeji, a potym iże jeji matki. Przi samym tym dyszkursie ô prawa autorske nawet tyn chop ze Rybnika, kery rychtowoł tyn cołki kōnkurs poetycki, popisoł sie tym iże uwożōł co we Internecu może być inaczyj niż we realu, niy bōł w tym przipodku za akuratnym reszpektowaniym prow autorskich. Szkryfloł iże tyczy sie to yno utworōw wydanych na papiōrze i do tego jeszcze takich ze numerym ISBN. Pierōmbol – tōż jako?  Ze Interneca idzie je brać jako swoje? Szkryfloł richtig kwańty. Szczyńściym, wiynkszość sie ze tym niy zgodzała, dyć już sōm dyszkurs wykozoł iże Ślōnzoki poradzōm być jednak tyż na baker ze prowami autorskimi, poradzōm je mieć kajsik. Nō, jakoś ta ôstuda potym wygasła, choć jo sōm żech do tymatu wrōciōł po poru rokach – ô tym jednak niyskorzyj.

c.d.n.

Bronisław Wątroba

 

Bronisław Wątroba: Jo a ślōnsko godka (#1)

Bronisław Wątroba: Jo a ślōnsko godka (#2)