Śnik żech mioł dzisioj!

Śnik żech mioł dzisioj, zdo – jakby wieszczy!
Je sesjo Rady Miejski – niy trzeszczy
Dyć w kōńcu – anō – wcale niy zdowo
Zagrzmiała opcjo, ta – prawicowo!

Co rok nos mierzi przi Wielginocy
Suchatelnica – strach włazi w ôczy!
Grzych zaniychanio durś wyznowōmy!
W rudzkim cajtōngu godki niy mōmy!

W tym tygodniku zajta być musi
Grzych zaniychanio przestanie dusić
Magistrat przeca mōmy na Frynie
A już roz zgobiōł Legjōn dziedzinie

Niy, niy lachejcie, spōmnijcie prawie
Co przōdzi dzioło w djobelski sprawie
W przichodni pismym dyć przikozali
By z pacjyntami sam niy godali!

Tōż czas nōm, rajcōm, uchwolić społym
Stanōńć za posłym naszym – Wesołym
By w Wiadōściach Rudzkich to stało
– W dialekcie ślōnskim strōnica cało!!!

—

Jerōnie – zesle aż zatrzeszczały!
Jynkły aż rajce – te liberały!
Jakosik bardzi gorko zrobiyło
Tyż zdo – na dworze jakby zećmiyło

Czy perōn strzeli? Czy burza czeko?
Pozbiyrać myśli w filipie leko?
Chcōm liberały jynzyk podźwigać
Prziôbiycali – we tym niy migać!

Wloz w jejich szuły poseł Wesoły?
Podobnoś włazi z Batyrym społym!
To być niy może! To być niy musi
Czy djalekt ślōnski jynzyk udusi?!

Tōż liberały ofyn zgłoszajōm:
Na jynzyk ślōnski niychej stowiajōm
Rajce we Rudzie, rajce na Ślōnsku!
Prawie rozkwito we naszym kōnsku!

We Wiadōmości Rudzke niych wkludzi
Nasz regionalny jynzyk, nasz, ludzi!
Djalektym „gadać” nojwyżyj idzie
Wiyrchym niych „mowa” ślōnsko durś bydzie!

Kej „mowa” w polskim sztyjc wiyrchym stoji
Kej „gadać” czowiek w urzyndzie boji
Kej „gadaniną” ubliżyć idzie
A „mowa” „mową” – niżyj niy przidzie

Tōż ślōnsko godka nōm „mową” przeca
„Mowa” jynzykym – ze tego neca!
We „mowie polskiej” djalektōw wiela
We godce ślōnski dyć tyż – za tela

Godka jynzykym je, być tym musi!
Jynzyka tego Legjōn niy zdusi
Niych weg stōnd cito – kaj wieprzkōw stada!
Ô jynzyk ślōnski trza skōńczyć zwada!

—

Rajce prawicy zaś ze ripostōm:
Pypeć wos tropi? Radziście krōstōm?
My chcymy djalekt polski retować!
We Polsce godzi – bydzie sztimować

Wōm „esperanto” jakoweś marzy
Biołystok drugi – sam niy przidarzy!
Sztrasa w Halymbie je Zamenhofa
Za wasze kwańty trza by dać sztrofa!

W djalekty jynzyk polski bogaty
W niym nasz – tyn ślōnski – stojymy za tym!
Jako nasz poseł Wesoły stoji
Ô godka staro, niy jak wy – broji!

W wos je tyn Legjōn Lucyperowy!
We wszyske wasze wloz gynau gowy!
Już rokōw wiela w wos ciyngym siedzi!
Ksiōndz wos rozgrzyszoł kejś na spowiedzi?

W suchatelnicy żeście klynczeli?
Grzych zaniychanio wyznać w niyj chcieli?
Pewno tyn Legjōn we gowach waszych
Ukryć to koże! A mono straszy?
—

Tōż pierōn strzelōł! W śniku ôboczōłch
Jak do „cedzitka” liberał skoczōł:
Jerōnie! Psincym te wasze kwańty!
Żech katolikym! Niy je żech „anty”!

I na mszo łaża, i sie spowiodōm
Grzych zaniychanio tyż mōm – wōm godōm
Farorz rozgrzyszo – pokuty trzimia
Świyntego Jōna czytōm – niy drzymia

Co roku tako – wlazło do gowy
Coś żech spamiyntoł skiż ślōnski „mowy”
Kej zawrza ôczy, co ze poczōntku
Wiym – we filipie mojim je kōntku:

Nojsompiyrw było te Słowo
Sie Bogym yno niy zdowo
Kej we Niym jako Niym było
Skiż Słowa wszysko sztartnyło.

Wszysko we Słowie jōntrzko dyć miało
Bez Słowa psinco by richtig stało
W Niym było życie – faklōm dlo ludzi
Blyskym we ćmoku kery świat budzi
Podarymnicy cima starała
Kej blysło Słowo pōnknōńć musiała.

—

Dwie zorty rajcōw tako wadziyły
Chcōm ciś inaczyj – tego niy kryły
A trzecio zorta – prezydyntowo
We kōńcu taki głos ôd sia dowo:

Pierōmbol! Szpetnie gynau wadzicie
Dyć potrza strzimać co niesie życie
Nōm tyż terozki w filipach naszych
Gańba ôbjowio – jako we waszych

Mōgli my ô to starać już przōdzi
Sumiynie w rzić żgo – tako zdo – budzi
Wyście nōm zdrzadłym – teroz widzymy
Guche my byli przōdzi na szprymy

Teroz klar mōmy – z ostudy waszy
Grzych zaniychanio i nos już straszy
Medykujymy – jako zaradzić
Kej zdo – „z junkersa zaczło fest czadzić”
—

Rajca z prawicy ze zesla woło:
Trza zajty ślōnski! Niy ma wesoło!
I Wesołymu, i nōm tyż przeca
Skiż liberałōw z bebokōw neca!

Żyć z „esperantym” jejich niy godzi!
Kodyfikacjōm ich djosek zwodzi!
Z tym zatracynie dlo ślōnski godki
Do guminioka niy trza ich szplotki!
—

Rajca liberał na to zaś prawi:
Wōm Polska jako Batyrland jawi!
Niydoczekanie by tako stało!
Jynzykym naszym sam pōmiotało!

Ślōnski jynzykym dlo pōł miljōna
Niy jakōmś gwarōm – niy musi kōnać!
W ślōnskości wiośnie trza mu rozkwitać
Jynzykym ôd sia – niy trza durś pytać

Niy je djalektym yno polskiego!
Niy je tym bardzi gwarōm, – skiż tego
Rośnie drap ślōnsko literatura
Wy chcecie wcisnōńć go w jakoś dziura!
—

Ze prezydyncki zorty ktōś jawi:
Jerōnie, zwada ta nos niy bawi
Mōmy „rzeczniczka regjōnalności”
Ôpytać jōm sie – zdo mi nojprości

Pełnomocniczkōm przi prezydyncie
Ekszpertym – niy mo tego we piyncie
Tōż trza posłuchać co łōna prawi
Pewnikiym wszysko klar nōm wyjawi

Czamu brak zajty ślōnski w gazecie?
Co za tym stoji? Pytać możecie
Tōż prosza istno coby pedziała
Jako to widzi? Czy kejś starała?
—

Pełnomocniczka z zesla stanyła
Mikrofōn rynkōm swojōm chyciyła
Godo: Żech nad tym medykowała
Po prowdzie – zajty ślōnski niy chciała

Dyć ktō po ślōnsku we redakcyji
Szkryflać poradzi – bez kōmedyji!
Łōni tam przeca na tym niy znajōm!
Anōngu w ślōnski godce niy majōm

Ktō miołby pedzieć: To trza drukować!
Jo niy poradza sie forsztelować
Coby tam dobre teksty trefiyły
Zdo, niy na rudzke to gynau siyły

Mono nikerych to nawet bodzie
Dyć ktō po ślōnsku szkryflo w tym grodzie
Ze kunsztym, gryfnie – takich kaj szukać?
A trza ich wiyncyj – „krupniok” niy sztuka!

Tōż niy dziwejcie – jo przeciwiała
Kej chcieli cobych cosik pedziała
Czy zocnie ślōnsko zajta pokulo?
Jo gowy niy dōm, zdo – lepi „nulo”!
—

Nō ja! Ôdezwoł ktōś z liberałōw:
Ze ślōnskōm godkōm niy było szału
Sam wedle Pani – niy werte było
By w Wiadōmościach Rudzkich gościyło

Zdo – klar już mōmy – ofyn nōm jowi
Choć godka uczy, choć godka bowi
Choć wiela godki we szkołach naszych
Ciyngym jak „krupniok”? Pogankōm straszy?!

Godka nōm rośnie, godka niy migo!
Miyndzy jynzyki Ślōnzok jōm dźwigo!
Ślōnzok niy yno z ty wiyrchni szlichty
Tyż z tulmy środka! Co? Wadzi dziw tyn?!

We Rudzie Ślōnski nōm godka rośnie
Ze samy ziymi – w ty ślōnski wiośnie!
Sam ze korzynio ku słōnku ciśnie!
Jak słodke cześnie? Jak kwaśne wiśnie?

Diynkuja Pani – jużech je w dōma!
Wiym – bez bajlagi sucho ta krōma!
Bez masła abo i bez tustego
Ty zajty ślōnski niy ma skiż tego?!
—

Wyrwoł z prawicy rajca terozki:
Dyć tyn nasz dialekt niy dopust Boski!
Styknie kōnceptu, ja – Wasołego!
Drap wygryfnieje – trza richtig tego!

Prezydynt Polski niych patrōnuje!
Poseł nasz zadbo – tym uraduje!
Zdo – piyrszo gowa w ôjczyźnie naszy
Ślōnskości pszaje! Niōm niy wystraszy.
—

Po takich słowach co richtig stało?
Jerōnie – poru gynau klackało
Dyć liberały wprzōd ôniymieli
Jedyn drap pedzioł, choć wszyjscy chcieli:

Kurde! Batyra jeszcze sam trzeba!
Bebokōw styknie, naszego nieba
Styknie utopcōm, tym ślōnskim straszkōm
Ślōnskość chcōm upaś Batyra łaskōm?!

Niy, klepek cudzych niy chca rachować
Ślōnskōm strōnicōm yno radować
We Wiadōmościach Rudzkich być może
W ślōnskim jynzyku – dej nōm to Boże!

Tako liberał rajcōm klarowoł
Kej przi „cedzitku” zaś prawie stowoł
Zdało co chycōm go hercklekoty
Sie aż przi tymu zalywoł potym.

—

Rajca z prawicy zaś dali swoje
Wiela we wercie dyć richtig to je!
Separatysty ślōnske starali
Jynzyk! Nacyjo! –Psinco dostali!

Tajlować Polska zdo yno chcieli
Szczyńściym – niy mōgli! Tōż psinco mieli
Teroz na Wiejski polske szkodniki
Rewolucyji chcōm – za „jynzykym”!

Ślōnski djalektym je staropolskim
Tōż dlo Ślōnzokōw łōn richtig swojskim
Ôjce godali niym i starziki
Przez wieki tako, zdo – bez wyćwiki

Nasz poseł przeca ôd dziecka godo
Tyż ślōnskōm godkōm – sam niy je modo
Kej staropolski jynzyk jōm krasi
Polskim djalektym godajōm nasi.
—

To niemożebne! –Tyn za jynzykym
Surowym kuknōł na niego blikym
Wy polski djalekt w godce widzicie
Coby zatracić jōm – fandzolicie

Djalekty wspiyrać i dzisioj idzie
A czamu jynzyk ślōnski we biydzie?
Czamu – sie dźwignōł jakby ze marōw
Ze ślōnski duszy wyłazi szparōw?

Wy – miost go dźwigać, dołym kładziecie
Zdo – pod trowniolym go trzimać chcecie
Dyć i z djalektōw jynzyk sie rodzi!
Wōm coś w filipie terozki szkodzi?

Z chorym filipym ciyngym utropa
Tela ze tego yno spokopia
Dziwuja fest tym „separatystōm”
Zdo iże cołkym niyślōnskōm zistōm

Ô Adalberta szło? Korfantego?
„Separatysty” widzōm ze niego?
Sejm Ślōnski – gmach tyn we Katowicach
Stoji – radowoł tyż jego lica.
—

Niy – my inaczyj godka słyszymy
W uszach klang jeji zowdy mieć chcymy!
Ôdpedzioł juzaś rajca z prawicy:
To przi wos godka niyhersko kwiczy!

Trza coby ze niōm inaczyj było!
My jyj pszajymy, łōna nōm miyło
My dialekt ślōnski fest w zocy mōmy
Sztimy za strōnkōm w gezecie dōmy!

Wojciech Korfanty zaś patryjotōm
Polskim – niy wadźcie na sesji ô to!
Idzie ô godka – strōna z niōm prawie
Debatujymy sam we ty sprawie.
—

Krucafuks! Tako liberał prawi:
Mie ta ôstuda już sam niy bawi
Jerōnie – wadzić ciyngym bydziecie
Zajta w cajtōngu ślōnsko mieć chcecie

Gwara z jynzykym wadzić niy musi
Na ôbie strōny lyźć tako kusi
Tōż niychej tako i tako bydzie
Choć inkszōm czciōnkōm ôznaczyć przidzie.
—

Prawi ktōś z opcji prezydyntowy:
Wloz w gowa kōncept Salōmonowy
Trzidziści procynt we naszym grodzie
Je Ślōnzokami – GUS-u niy bodzie

Trzidziści procynt – niy małowiela
Czy jedny zajty bydzie za tela?
Mono trza karty – dwie strōny prawie
Ze kartōm w ślōnskim – tako po sprawie!

Wiym – dubeltowo kosztować bydzie
Dyć zdo – we zgodzie to wszysko przidzie
A za dwa roki pomiynić może
Jynzyk czy dialekt – dyć sie ôkoże!

Na jedny zajcie w ślōnskim jynzyku
Idzie tyż szkryflać – na drugo blikōm
Tam zaś niych dialekt ślōnski krōluje
Salōmonowy kōncept sztimuje?

W Warszawie z Wiejski durś balakwastry
Zdo, niy ôd posłōw a ôd halastry
Przewoży w kōńcu keroś linijo
Sam muster godki tyn – niy mecyjo.
—

Rajca prawicy godo terozki:
Trza ślōnski godce dyć wiyncyj troski
Projekt ustawy posła naszego
Dyć tyko gynau fest prawie tego

Kejby strōnice dwie take były
Ôbie by mono nawet cieszyły
Strzimać mogymy z tym chnet dwa roki
Choć „jynzyk ślōnski” wyłazi bokym

Ściyrpieć to ciynżko, jednak – mogymy
Tyż pochytōmy przi tymu szprymy
Niy ma ślōnskego richtig jynzyka
Przidzie nōm yno na djalekt blikać

Dwa lata zlecōm – lepi nōm bydzie
Dyć polityka w ta strōna idzie
Lepi brać teroz, tyż czekać tego
Kej wiyrchym kōncept je Wesołego.
—

Ô jezderkusie! Liberał pedzioł:
Jedna, dwie strōny – ktōś by przisiedzioł
Niy sōm dyć przeca – wiyncyj poradzi
Szkryfnōńć tekst ślōnski, u nos niy wadzi

Tym co sie stanie tropić tyż trzeba
Skuli dyszkursu co z „piekła-nieba”
Trza ofyn jynzyk tako nōm dźwigać
Choć zdo – nikierzy bydōm w tym migać

Spōmna tych posłōw kierzy tyrali
I epne czeki pokozywali
We kōmpaniji przedwelunkowy
Niyskorzyj – mażōm wszysko ze gowy

Nōm trza dogodać skiż ślōnski godki
Choć łyżka dziegciu we kreplu słodkim
Trza by strōnica w cajtōngu była
Djalekt zdo słabym – jynzyk mo siyła!
—

Pełnomocniczka zaś ôdezwała
Ta co w ôpiece godka tyż miała:
Koszt bydzie ze tym dyć dubeltowy
Kej dwie strōnice wylazły z gowy

Szkryflać dwojako niyleko bydzie
Na jedyn muster tekst jaki przidzie?
Jo wōm winszyja, kej tako marzy
Jednak – niy wierza iże przidarzy

Jo stoja za tym – tekstōw przimało
Kōmu coś szkryflać sam bydzie chciało?
Koszt bydzie ze tym tyż dubeltowy
Jeszcze co inksze wlejzie do gowy.
—

Liberał prawi: Dwie strōny bydōm?
Jynzyk i djalekt blisko sia przidōm?
Dyć mono ciynżko bydzie spokopić
Kaj jaki muster? To gowa tropi

Leko niy bydzie to posortować
A trza z ôsobna tymu dziwować
Dwie strōny – profit a mono strata
Brat żduchać bydzie przi tymu brata?
—

Z prawicy teroz: Rada w tym bydzie
Ôd Wesołego kōnceptu idzie
Tam tyż ô Radzie je – Programowy
Tōż sam tyn kōncept niy bydzie nowy

Marek Wesoły doł do ustawy
We jyj projekcie łōna nōm jawi
By wachowała akuratności
W gazecie naszy tyż – godōm prości

Tam je szkryfniōne by ze madjami
Ciyngym godała – kuknijcie sami

Nōm „burzy mōzgōw” przi tymu trzeba
Dlo niego zdo sie je „krōmkōm chleba”
Naszy gazecie trza słuchać Rady
Coby ô godka niy było zwady.
—

Prezydyntowy rajca to radzi:
Zdo iże kōncept tyn niy zawadzi
Trza miejski rady ty ślōnski godki
Jo niy przeciwia – na psinco płotki!

Już Rada Starszych we Rudzie mōmy
Modziokōm tyż sam radzić zwolōmy
Rada Pożytku je Publicznego
Ślōnzokōw wiela je – trza nōm tego

Yno – persōnōw niychej niy mnoży
Wystyknie pora takich co woży
Ô kerych słychać w mieście i szyrzyj
Co chcōm ta godka podźwigać wyżyj

Nōńdōm sie u nos, czy sam ich niy ma?
Wedle ekszpertki: Może być cima
Zaś dwie strōnice w gazecie – wiycie
Tōnie niy bydōm – take je życie.
—

Rajca liberał wstyrko zarozki:
Dyć ślōnski jynzyk niy dopust Boski
Nic iże bydzie miasto kosztować
Trza tego – gynau bydzie sztimować

Rada być może jak naszo banka
„Nojnka” – „Dziewiōntka” – ze tym bez manka
Trza by persōnōw tela w niyj było
Coby sam godkōm naszōm kryńciyło

Trza sie nōm trzimać w tym miejski miary
Z Warszawy, z Wiejski, te „czary-mary”
Bydōm? Niy bydōm? Co czas prziniesie?
We wercie niychej co sam nōm chce sie

Dyć coby Rada coś werto była
Trza coby z geldu brała tyż siyła
Mustrym modziokōw pula by miała
Piniōndz na godka by prziznowała!

Wiym – skiż piniyndzōw idzie powadzić
Dyć jakoś potrza tymu zaradzić
Zdo – niych szejśćdziesiōnt tysiōncōw prawie
Na rok by miała w jynzyka sprawie

By przi „Dniach ślōnskich” szkoły wspiyrała
Tyż naszych twōrcōw w ôpieka brała
Kejniykej anōns tyż ôpłaciyła
By ślōnsko godka wszyndy trefiyła.
—

Rajca prezydyncki juzaś tyż ôdzywo:
Rada Ślōnski Godki sztimuje, niy dziwo
Dyć czy miejskim geldym zarozki jyj ścielić?
Z miejski kasy złotkōw wszyjscy by sam chcieli

A jeszcze w gazecie dwie strōny być majōm
Za friko? Trza bulić – jo wōm sam niy bajōm
Niych szlus na tym bydzie, szczyńdzić lepi godzi
Budżet miejski z gumy? Niy! Tōż niy trza szkodzić

Opcjo kero rzōndzi we Rzeczpospolity
Chce ô jynzyk zadbać – kej ôstanie przi tym
Trza tam geldu szukać, trza sie upōminać
Kej jynzykym blysnōńć mo naszo dziedzina

A jak sie pomiyni, rzōnd prawicy przidzie
Przi djalekcie piniōndz, zdo państwowy bydzie
Marka Wesołego przeca posłym mōmy
Zadbajōm ô djalekt, wierza – to niy krōmy.
—

Tōż regionalności ekszpertka zaś stowo:
Niy przidzie to leko – tako mi wydowo
Ekszpertōw jynzyka kaj szukać bydziecie?
Zdo – yno na naszym uniwersytecie

Dyć wtedy kosztować to tyż wiyncyj bydzie
Za friko doradzać kto we tym sam przidzie
Jo swoje żech drapci już tukej pedziała
Dziewiyńciu nōńdziecie – byda dziwowała

Jedna czy dwie strōny w ty naszyj gazecie
„Krupniokowe” bydōm – mi zdo – tego chcecie
Mono niy – dyć tako wrōża ty ideji
Choć sam wszyjscy mōmy wola dobrodzieji.
—

Na psinco te wrōżby! Liberał ôdzywo:
Trza by ślōnsko dusza była sam szczyńśliwo!
My sia sam zbiyrōmy, sam debatujymy
Gynau tyż miyszkańcōm tako sługujymy

Miyszkańcōm – sam niymi przeca tyż Ślōnzoki!
Trzidziści procyntōw – to wszysko Rudzioki
Kierzy prastarzikōm sam na grobach świycōm
Ślōnskim medykujōm, choć i polskim klycōm.
—

Rajca prawicowy zaroz tyż wtōruje:
Trza mieć godka w zocy! Niych to niy dziwuje
Co chcymy mieć strōna djalektu ślōnskego
Kery zdo być źrōdłym jynzyka polskiego

Prezydynt i poseł nasz za tym tyż stoji
Recht iże czas godce naszy gynau broji
Jako tyż snokwiajōm jyj „esperantysty”
Nasz dialekt trza wspiyrać, kej ze polski „zisty”.
—

Jerōnie, dyć godka we Rudzie niy piynta!
Ôdzywo sie rajca opcji prezydenta:
Choć kosztować bydzie, choć przidzie niyleko
Zdo – Ślōnzokōw wiela u nos na to czeko

Jo za zajtōm ślōnskōm gynau zagłosuja
Uchwała zdo przyńdzie – tako forszteluja
Czy jynzyk? Czy dialekt? Zocny? Krupniokowy?
Tako doświodczymy – wedle moji gowy.
—

Przewodniczōncy Rady ôdzywo:
Dzisioj tyn dyszkurs wcale niy dziwo
Dyć zdo – już tego wystyknie prawie
Na dzisioj – tako radza w ty sprawie

Niych dyszkurs wiedōm dyć kōmisyje
Aż do nastympny rajcōw sesyje
Ta ôd kultury i ôd ôświaty
Niych ôbradujōm ôbie sam za tym

Trza przyrychtować projekt uchwały
By kluby rajcōw przegłosowały
Czy we gazecie gynau po ślōnsku
Bydzie szkryflane w tym naszym kōnsku

Mi zdo – kej wiela Ślōnzokōw mōmy
Rady i tymu jakosik dōmy
Mi zdo co tako zagłosujymy
Kej żech usłyszał sam wszyske szprymy

By akuratnie ze tym dyć stało
Choć pewno bydzie to kosztowało
Sesjo ôtwarto zwołać mogymy
Tyż ôd publiki cosik dowiymy

Terozki jednak niych szlus z tym bydzie
Za miesiōnc tymat zaś taki przidzie
Wiynkszość zdo za tym coby to stało
Trza poczkać, zrobić by sztimowało.
**
Śnik żech mioł taki – latoś – lutowy
A jaki bydzie śnik, tyn – marcowy???