Aleksander Lubina: Content and Language Integrated Learning (CLIL)

„Content and Language Integrated Learning (CLIL)”

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Zintegrowane kształcenie przedmiotowo-językowe

 

CLIL jest i było możliwością nauczania/uczenia się przedmiotu szkolnego włącznie z z językiem, albo mówiąc popularnie w języku  innym niż polski.

Jest to forma nauczania/uczenia się nie wymagająca spełniania wymogów formalnych stawianych nauczycielom nauczania dwujęzycznego.

Tu widzę szansę na posługiwanie się śląskim praktycznie na każdej lekcji. Niewykorzystywanie CLIL i brak przygotowania nauczycieli do tej formy nauczania jest jednym z powodów dla których tak mało sobie cenie dotychczasowe działania instytucjonalne „walczące” o nauczanie regionalne lub nauczanie języka śląskiego.

Jak to robiłem w moim przypadku, w przypadku nauczyciela języka niemieckiego? Oto tekst, który ukazał się w 2012 na łamach warszawskiego edunewsa Marcina Polaka. Podobny referat wygłosiłem w Kamieniu Śląskim podczas dorocznej konferencji śląskiej.

 

I . Dostosowałem wymagania edukacyjne stawiane uczniom i uczennicom do ich indywidualnych możliwości :

  • Zapoznałem się z dokumentacją ucznia:
  • przede wszystkim z opiniami i z zaleceniami poradni (psychologiczno-pedagogicznych).
  • Określiłem sytuację edukacyjną warunkowaną:
  • liczbą godzin przedmiotu nauczanego (języka drugiego), bo uczyłem w grupach, które miały od 2 do 6 godzin niemieckiego w tygodniu;
  • umiejscowieniem godzin w tygodniowym planie nauczania klasy/grupy, bo uczyłem na pierwszej i na ósmej godzinie lekcyjnej;
  • składem zespołu nauczającego daną klasę/grupę, bo nauczyciele są „różni” i po ich lekcjach uczniowie też „różnie wyglądają”;
  • dostępnymi mediami (IT!);
  • celami formalne nauczania przedmiotu (podstawa programowa języka drugiego).
  • Przeprowadziłem ankietę z uczniami i rodzicami na temat ich doświadczeń edukacyjnych i oczekiwań.
  • Założyłem adres elektroniczny dla grupy w celu uproszczenia komunikacji.
  • Na bieżąco analizowałem i redukowałem treści:
  • Wspólnie z uczniami wybierałem problematykę (zgodnie z podstawą) i wspólnie z  uczniami korelowałem ją na bieżąco z zadaniami i celami innych przedmiotów.
  • Uzgadniam cele (w miarę możliwości indywidualne) wspólnie z uczniami.
  • Na bieżąco wdrażałem do pracy lekcyjnej i pozalekcyjnej.
  • W miarę możliwości wdrażałem do samooceny: ( Ocenianie przez innych a samoocena)
  • ocenianie przez innych – w przypadku egzaminów formalnych,
  • samoocena – ‘…największą  jej wartością jest motywacja i skuteczne sterowanie procesu uczenia się.”*

Załączony fragment pochodzi z:

*Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie.

– 2001 Council of Europe, 2003 CODN

  • Przeprowadzałem okresowo krótkie feed backi ustne i dłuższe pisemne.

 

Przeanalizowałem podstawę programową:

CZĘŚĆ WSTĘPNA PODSTAWY PROGRAMOWEJ DLA GIMNAZJUM I LICEUM

Szkoła oraz poszczególni nauczyciele podejmują działania mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości.

Celem kształcenia ogólnego na III i IV etapie edukacyjnym jest:

1) przyswojenie przez uczniów określonego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyk;

2) zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów;

Do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego na III i IV etapie edukacyjnym należą:

3) myślenie naukowe – umiejętność wykorzystania wiedzy o charakterze naukowym do identyfikowania i rozwiązywania problemów, a także formułowania wniosków opar tych na obserwacjach empirycznych dotyczących przyrody i społeczeństwa;

5) umiejętność sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi;

7) umiejętność rozpoznawania własnych potrzeb edukacyjnych oraz uczenia się;

8) umiejętność pracy zespołowej.

(podkreślenia własne)

 

Realizacja CLIL:

Uczniowie i uczennice podczas realizacji tematów z podstawy programowej (obowiązujący program nauczania), np.:

  1. Człowiek – różnymi technikami malowali portrety lub sporządzali reprodukcje znanych twórców i pisali ich biografie;
  2. Dom – robili plakaty, makiety, poznawali różne domy w Gliwicach
    i okolicy, byliw muzeum i poznawali architekturę dawnych domów wiejskich i miejskich;
  3. Życie rodzinne i towarzyskie –  robili prezentacje multimedialne: Moja ojczyzna bliższa, dzięki stronom www, TV i gazetom poznawali czynności życia codziennego, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości w państwach niemieckojęzycznych;
  1. Kultura – sporządzali prace plastyczne, śpiewali utwory muzyki rozrywkowej i klasycznej (w tym religijnej), poznali epokę i twórczość J.S. Bacha i jego Pasję wg św. Jana, pisali wiersze i fragmenty prozy, oglądali filmy i czytali prasę, przedstawiali „prasówki”;
  1. Szkoła – odrabiali w językach obcych zadania z pozostałych przedmiotów – szczególnie
    z biologii, a często i matematyki, przygotowali roll play: Szkoła oczami ucznia, rodzica, nauczyciela i różnych środowisk;
  2. Praca – oprowadzali po zakładach przemysłowych,
  3. Żywienie. Zakupy i usługi. Zdrowie – sporządzali prezentacje: Zdrowe śniadanie, obiad kolacja, omawiali zasady fair trade i hodowli oraz uprawy bioproduktów,
  4. Podróżowanie i turystyka – oprowadzali po obiektach w kraju i za granicą, przygotowali trójjęzyczną grę i przewodnik po Gliwicach,
  1. Świat przyrody – szczególnie chętnie odrabiają zadania z biologii.

 

Cele:

  • uzyskanie efektu synergii poprzez skorelowanie nauczania języka drugiego
    z przedmiotami ogólnokształcącymi;
  • utrzymanie wysokiego poziomu motywacji i maksymalnej indywidualizacji
    z uwzględnieniem potrzeb i możliwości uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych (zarówno szczególnie zdolnych jak i z dysfunkcjami edukacyjnymi różnej postaci i etiologii;
  • wdrożenie uczennic i uczniów do uczenia się wg CLIL przez całe życie.
  • wykorzystanie naturalnej motywacji do uczenia się nowych i interesujących rzeczy
    w sposób odpowiedni dla wieku i zdolności oraz sprawności i umiejętności już opanowanych;
  • uczenie się i nauczanie w grupach różnorodnych;
  • wdrożenie uczennic i uczniów do wykorzystania technologii informatycznych: PC, internet, mobilne nośniki informacji (wykorzystywane podczas lekcji i pracy domowej)ł
  • zastosowanie komputera oraz programów i gier edukacyjnych do poszerzania wiedzy i umiejętności z różnych dziedzin;
  • wyszukiwanie i wykorzystywanie (gromadzenie, selekcjonowanie, przetwarzanie) informacji z różnych źródeł; współtworzenie zasobów w sieci;
  • komunikowanie się za pomocą komputera i technologii informacyjno-komunikacyjnych;
  • opracowywanie za pomocą komputera rysunków, tekstów, danych liczbowych, motywów, animacji, prezentacji multimedialnych;
  • wykorzystywanie komputera i technologii informacyjno-komunikacyjnych do rozwijania zainteresowań; opisywanie innych zastosowań informatyki; ocena zagrożeń i ograniczeń, aspekty społeczne rozwoju i zastosowań informatyki, zajęcie młodzieży działaniami rozwijającymi w miejsce „zabijania czasu”.

 

Zaangażowane środki:

  • uczniowie i uczennice otrzymali przygotowane przeze mnie materiały: podstawę programową, Przedmiotowy System Oceniania, plan pracy rocznej, zasady pracy lekcyjnej, zasady odrabiania zadań domowych oraz materiały konieczne do realizacji podstawy programowej na płytach CD, a materiały foniczne na płytach audio,
  • wszystkie te materiały umieszczono na stronie internetowej szkoły,
  • zaangażowano zasoby szkoły – media tradycyjne, media elektroniczne
    (w klasach oraz w bibliotece) i szkolne miejsca na wystawianie prac uczniowskich oraz ekspozycje prac na stronie internetowej szkoły,
  • uczniowie korzystali z własnych nośników informacji (także podczas lekcji),
  • istotną rolę odgrywała współpraca z konsultantami i doradcami Regionalnego Ośrodka Metodyczno Edukacyjnego Metis w Katowicach, Gliwickiego Ośrodka Metodycznego oraz uczestnictwo w formach doskonalenia Ośrodka Rozwoju Edukacji (ORE) w Warszawie.

 

Przeszkody, które starałem się  przezwyciężyć:

Niedoskonała wiedza o współczesnych osiągnieciach psychologii, pedagogiki i  glottodydaktyki.

 

Ilustracje i wizualizacje projektu:

Język niemiecki i geografia

Grupowo wykonany w języku niemieckim w oparciu o teksty ze słownika tematycznego plakat o kontynentach – klasa 2 gimnazjum.

Ćwiczenie rozumienia tekstu czytanego

Język niemiecki i biologia

Zadanie domowe Praca lekcyjna
Zadanie domowe Zadanie domowe

 

Język niemiecki i historia

Plan miasta – powtórzenie wiadomości z historii

 

Język niemiecki i język polski

„Wyspa Kultury” Połączenie opisu postaci z życiorysem, wiedzą o renesansie oraz praktycznym ćwiczeniem ze szkicu na podstawie „siatki”

 

Język niemiecki i sztuka

Opis twarzy – zimne i ciepłe barwy mojego „ja”.

Ankieta zbiorcza opracowana przez uczniów:

Zalety CLiL

  • Bardzo podoba mi się ta praca.
  • Różne materiały, czyli więcej wiedzy.
  • Poznajemy więcej słownictwa.
  • Miła atmosfera na lekcjach.
  • Bardziej skuteczna nauka, gdyż jest urozmaicona.
  • Lżejszy plecak. (7x) Nie męczę pleców.
  • Podręczniki są nudne. (2x)
  • Można korzystać z ciekawych materiałów, a nie z nudnych podręczników.
  • Nie trzeba płacić za podręczniki.

Więcej dowolności w wyborze tematów do zadań domowych.

  • Nie musimy rozwiązywać testów.
  • Brak podręczników = brak ograniczonego zakresu wiedzy.
  • Możemy się uczyć nietypową metodą, przez co łatwiej jest nam poznać i posługiwać się językiem niemieckim.
  • Nauka słówek i gramatyki bez „wkuwania”.
  • Nie za trudne teksty.
  • Jest wiele osób, które wcześniej nie uczyły się języka niemieckiego wcale, a teraz świetnie im idzie.
  • Powiększamy swoją wiedzę.
  • Będę mogła przekazać tę wiedzę innym pokoleniom.
  • Uczymy się naraz trzech języków. (2x)
  • Poznajemy o wiele więcej słownictwa

* Zachowano oryginalny styl wypowiedzi uczniowskich.

Zgoda rodziców

Rodzice uczniów wyrazili zgodę na rozpowszechnianie wizerunku swoich dzieci oraz na przetwarzanie ich danych osobowych zgodnie z przepisami ustawy z  4 lutego 1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 nr 80, poz. 904 z późn. zm.) oraz ustawy z  29 sierpnia 1997 o ochronie danych osobowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 nr 101, poz. 925 z późn. zm.)

  • (CLIL) Zintegrowane kształcenie przedmiotowo-językowe w szkołach w Europie (Content and Language Integrated Learning (CLIL) at School in Europe), Bruksela: Europejskie Biuro Eurydice , 2006  © Copyright for Polish edition: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa, 2007

 

Do tej pory w tej serii ukazały się:

Khan Academy

Nauczyciel/ka

Tablica

W poznanej szkole…

Pełzający polpotyzm

Siedem tez

Nauczanie zorientowane na ucznia

Głos w klasie

Aleksander Lubina

Aleksander Lubina

Górnoślązak/Oberschlesier, germanista, andragog, tłumacz przysięgły; edukator MEN, ekspert MEN, egzaminator MEN, doradca i konsultant oraz dyrektor w państwowych, samorządowych i prywatnych placówkach oświatowych; pracował w szkołach wyższych, średnich, w gimnazjach i w szkołach podstawowych. Współzałożyciel KTG Karasol.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza