Wszystkie kartofle Ottona Cimbala

Historia tego człowieka z dzisiejszej perspektywy wydaje się prozaiczna, a nawet nieco osobliwa – zwłaszcza gdy patrzymy na współczesną, masową produkcję żywności słabej jakości. W dawnych czasach brak globalizacji sprawiał, że mieszkańcy Europy często nie mogli liczyć na godziwy posiłek. Jedzenie było luksusem, który dawał zdrowie i siłę do ciężkiej pracy na roli czy w powstających zakładach przemysłowych. Ludzie szukali naturalnych sposobów na wyhodowanie plonów w trudnych warunkach, gdyż głód był potężnym motywatorem dla wszystkich – od najbiedniejszych chłopów po monarchów.

Otto Cimbal urodził się w 1840 roku w Czerńczycach (wówczas Frömsdorf) pod Ziębicami. Jako syn rolnika od dziecka namacalnie doświadczał, czym jest głód i klęska nieurodzaju. W wieku 28 lat odziedziczył gospodarstwo ojca. Aby przetrwać i ratować plony przed suszami oraz mrozami, zaczął szukać alternatyw. Ten młody rolnik-badacz poświęcił się hodowli własnych odmian ziemniaków. Jego najpopularniejszym osiągnięciem był ziemniak czerwony (skrobiowy) o nazwie i do dziś popularny w Niemczech „Profesor Wohltmann”. Jednocześnie Cimbal odnosił sukcesy w uprawie pszenicy. Za wybitne zasługi dla rolnictwa został mianowany w 1903 roku państwowym doradcą ekonomicznym.

Śląski rolnik zasłynął hodowlą rodzimej pszenicy, chcąc stworzyć lokalne odmiany – tańsze i lepsze od tych sprowadzanych z Anglii. Jego zboże stało się niezwykle popularne w całych Niemczech ze względu na wysoką wydajność i odporność na warunki atmosferyczne. Dzięki żmudnej pracy Cimbal wyhodował takie odmiany jak: „Pszenica Wielkiego Księcia Saksonii”, „Pszenica Księcia Hatzfeldta” oraz „Pszenica Sylwestra”.

Badacz nie poprzestał na zbożu i ziemniakach. W wyniku połączenia nauki z praktyką stworzył nową odmianę buraka, zwaną „burakiem Cimbala”. Był on masowo sadzony na śląskich polach, a jego kluczowymi cechami były obfite plony, wysoka zawartość składników odżywczych oraz trwałość. Otto Cimbal stał się cenionym w całej Europie hodowcą nasion.

Kolejnym wielkim osiągnięciem było stworzenie wysokoplennych odmian ziemniaków z istniejących gatunków. W 1889 roku wprowadził na rynek swoją pierwszą odmianę: „Pierwszą z Frömsdorfu – Czerńczyc”, szczególnie odporną na choroby. Wkrótce pojawiły się kolejne, przez lata znane na Śląsku: jadalna „Alma” czy przemysłowy „Fürst Bismarck” (Książę Bismarck). Poszukiwanie najbardziej wytrzymałych odmian stało się jego życiową misją i pasją, dającą tysiącom ludzi szansę na przetrwanie.

Determinacja Cimbala przyniosła mu liczne odznaczenia i medale, w tym prestiżową nagrodę na L’Exposition de Paris – Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 roku. Rolnik z małej wioski stał się osobistością znaną w świecie nauki i polityki. Odwiedzali go wysocy urzędnicy, tacy jak pruski minister rolnictwa Victor von Podbielski, a także wybitni naukowcy i rzesze śląskich rolników. Wielu z nich, w tym propagator nowoczesnego rolnictwa Ferdinand Wohltmann, zostało jego bliskimi przyjaciółmi. Już w 1902 roku magazyn „Illustrated Agricultural Journal” uhonorował go obszernym artykułem, a jego nazwisko na stałe wpisało się do literatury fachowej.

Po śmierci Ottona w 1912 roku hodowlę przejęła jego córka, Maria Cimbal. Tradycję kontynuował także jej adoptowany siostrzeniec, inżynier rolnictwa Otto Marocke. Niestety, dziś o tym wybitnym Ślązaku i badaczu niemal zapomniano. A szkoda, bo to dzięki jego pracy nasi przodkowie mogli przetrwać trudne czasy głodu, a śląski przemysł cukrowniczy zyskał solidne podstawy do rozwoju.

Maciej Mischok