Selfie z tytōm we ławce ôd starzikōw w Muzeum Gōrnoślōnskim

Piyrszy dziyń szkoły dlŏ nojmodszych to dycki sroge przeżycie, zwiōnzane z mockōm, czasym stresujōncych, ymocyji. Jak dobrze zapamiyntać dziyń poczōntku roku szkolnego i sprawić, coby kojarzōł sie z wejściym w szumnõ przigodã, co niōm je dziynne zdobywanie wiedze z rōwniŏkami?

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Już ôd 1 do 9 września 2018 roku Muzeum Gōrnoślōnske w Bytōmiu zaprŏszŏ do siebie, kaj bydzie ekspōnowanŏ ławka Rettiga z przełōmu XIX i XX stoleciŏ, co trefiyła do Muzeum we 2017 roku. To perfekt przileżytość, coby poznać szkolnõ ryalność naszych starzikōw i starŏszkōw. Wystawa, co w łōński rok cieszyła sie srogim zainteresowaniym, dostanie jeszcze ekstra interaktywnõ graczkã „Zgadnij, co to?”, co dziynki nij bydzie szło ôbejzdrzeć, jak kejś wyglōndało nŏczynie szkolne. A do tego bydzie szło sie zrobić „Selfie we sznicie retro”, to znaczy stylizowane fotografije, co przizwolōm uwiecznić w niytypowy spusōb tak ważny mōmynt jak zapoczyńcie roku szkolnego. Nojbarzij Muzeum zaprŏszŏ w te dni szkolŏrzy piyrszych klas z tytami – dlŏ wszyjskich piyrszŏkōw stymp je darmowy.

Ławka Rettiga z Dolnego Ślōnska to drzewianŏ ławka, co była wkludzōno do pruskigo systymu ôświaty pod kōniec XIX stoleciŏ (jeji prototyp skōnstruowoł w 1893 roku Wilhelm Rettig). Barzo akuratne prawidła szkolne padały, iże bp. „ławka była przeznaczōnŏ dlŏ szkolŏrzy ô wzrōście ôd 132 do 141 cm” (napis taki je na podobnyj ławce ze zbiorōw w Muzeum w Gliwicach).

W takich i podobnych ławkach, zwanych „rettigami”, uczyli sie szkolŏrze wszyjskich szkōł powszechnych na Dolnym i Gōrnym Ślōnsku. Ławki były budowane nojczyńścij w układzie dwuôsobowym, co było praktyczne i racjōnalne skuli potrzeb szkōł i zaôbycz licznych klas. Kupiōnŏ do zbiorōw Muzeum Gōrnoślōnskiego ławka je ale niytypowŏ, bo jednoôsobowŏ. Sużyła pewnikym w wiejskij, małyj izbie lekcyjnyj abo mogła być z prywatnego statku.

Ławka była kupiōnŏ we dolnoślōnskij Łōmnicy, w tamtejszym antykwariacie, ô ciekawym mianie „Coś na mole”. Możliwe, iże ôd poczōntku używanŏ była w małyj, wiejskij szkōłce przikościelnyj. Tyn szlak sugerowałoby jeji ôstatnie miyjsce używaniŏ i fakt, iże pod ruchōmym blatym znŏdły sie zruszajōnce kartki z heftu z lekcyje religije zapisane durch jeszcze niywprawnym pismym dziecka w 1957 roku.

„Rettigi” w latach 20. XX stoleciŏ napoczynto masowo wycŏfować ze szkōł i zamiyniano je na meble nowego szymla. Z wiynksza były zniszczōne i dzisiej ône sōm srogi rarytas kolekcjōnerski. Muzeum szczyńśliwie kupiyło ławkã w czasie feryji w 2017 roku za niyôbyczajnie atrakcyjnõ cynã 400 złotych. Trzeba pamiyntać, iże podobne ôbiekty na rynku antykwarycznym ôsiōngajōm dziesiyńć razy wyższõ cynã.

Zdrzōdło: Muzeum Gōrnoślōnske, fot. Witalis Szoltys

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-