Górny Śląsk w pigułce

Często spotykamy zestawienia rekordów dotyczących kontynentów, państw, prowincji czy województw. Brakuje takich wiadomości w pigułce dla Górnego Śląska; nie wiemy, ile osób mieszka na naszej ziemi, nie znamy jej geografii w wydaniu samodzielnym. Dlatego spróbujemy tym zestawieniem częściowo przynajmniej wypłenić tę lukę. Zapraszamy do zapoznania się z wiadomościami o Górnym Śląsku w pigułce. Jeśli czegoś brakuje lub widzicie błędy, prosimy o pozostawienie sugestii w komentarzu.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Powierzchnia: ~20 373 km2
Ludność: ~5 264 762 osoby
Gęstość zaludnienia: ~258 osób/km2
Stolice historyczne: Opole, Cieszyn, Racibórz

Gdyby porównać Górny Śląsk z państwami na świecie, to jego powierzchnia jest podobna do powierzchni Słowenii (20 273 km2) i Izraela (20 770 km2) zajmujących odpowiednio 151 i 150 miejsce w rankingu państw pod względem powierzchni. Pod względem liczby ludności Górny Śląsk jest większy niż Irlandia (4 792 500, 122. miejsce) i Chorwacja (4 154 213, 126. miejsce), a odrobinę mniejszy od Norwegii (5 295 619, 116. miejsce) i Słowacji (5 443 120, 115. miejsce). Jeśli chodzi o gęstość zaludnienia, to jest ona u nas wyższa niż na Jamajce (248 osób/km2, 55. miejsce), a niższa niż w Pakistanie (263 osoby/km2, 54. miejsce).

Opole, jedna z historycznych stolic Górnego Śląska. Fot.: Pudelek / Wikimedia Commons
Opole, jedna z historycznych stolic Górnego Śląska. Fot.: Pudelek / Wikimedia Commons

Najwyższy punkt: Pradziad – 1492 m n.p.m.
Najniższy punkt: Odra między Popielowską Kolonią a Mikolinem – 139 m n.p.m.

Pradziad, najwyższy szczyt Górnego Śląska
Pradziad, najwyższy szczyt Górnego Śląska

Najbardziej wysunięte punkty
Na północ: punkt nad Prosną w gminie Byczyna, 51°10’28.2″N 18°09’59.8″E
Na zachód: w gminie Bílá Voda, między Złotym Stokiem i Orłowcem 50°24’30.3″N 16°51’36.2″E
Na wschód: Imielin, zakole Przemszy 50°08’13.5″N 19°15’18.3″E
Na południe: w gminie Staré Hamry, nad Białą Ostrawicą 49°27’15.3″N 18°27’56.8″E

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Ważniejsze rzeki
Wisła – 1047 km (tylko w górnym biegu)
Odra – 854,3 km (tylko w górnym biegu)
Mała Panew – 132 km (źródło pod Markowicami, pierwsze kilometry w Małopolsce)
Opawa – 110,7 km
Olza – 86,2 km
Stobrawa – 80,28 km
Kłodnica – 75 km
Osobłoga – 65,5 km
Ostrawica – 64 km

Ważniejsze zbiorniki wodne
Jezioro Goczałkowickie – 32 km2
Racibórz Dolny – 26,3 km2 (w budowie)
Jezioro Turawskie – 24 km2
Jezioro Otmuchowskie – 20,6 km2
Jezioro Nyskie – 20 km2
Po czeskiej stronie największy jest zalew Śląska Harta – 10,72 km2

Jezioro Nyskie
Jezioro Nyskie

Największe miasta
Względem ludności: Katowice – 298 111 osób, Ostrava 290 450 osób, Gliwice – 182 156 osób
Względem powierzchni: Ostrava – 214,23 km2, Katowice – 164,64 km2, Opole – 148,88 km2

Część Ostrawy leży w granicach Moraw.

Najmniejsze miasta
Względem ludności: Andělská Hora – 366 osób, Ujazd – 1775 osób, Korfantów – 1842 osoby
Względem powierzchni: Krzanowice – 3,08 km2, Ozimek – 3,25 km2, Byczyna – 5,79 km2

Największe powiaty
Względem powierzchni: Bruntál – 1536 km2, opolski – 1534 km2, nyski – 1224 km2
Względem ludności: Ostrava – 328 323, Katowice – 298 111, Karviná – 260 919

Najmniejsze powiaty
Względem powierzchni: Świętochłowice – 13 km2, Siemianowice – 25,5 km2, Chorzów – 33 km2
Względem ludności: Jeseník – 42 128, głubczycki – 46 445, Świętochłowice – 50 644

Najgęściej zaludnione powiaty: Świętochłowice – 3805 osób/km2, Chorzów – 3291 osób/km2, Siemianowice – 2663 osoby/km2
Najsłabiej zaludnione powiaty: Jeseník – 59 osób/km2, Bruntál – 62 osoby/km2, oleski – 67 osób/km2

Dom Vincenta Priessnitza w Jeseníku, fot.: Michál Bjalek / Wikimedia Commons
Dom Vincenta Priessnitza w Jeseníku, fot.: Michál Bjalek / Wikimedia Commons
PowiatPowierzchnia (km2)LudnośćGęstość
zaludnienia
(osoby/km2)
Miejsce pod względem
powierzchniludnościgęstości
zaludnienia
bielski*458,64162926355,24201122
Bielsko-Biała*124,511720301381,6632910
bieruńsko-lędziński158,1559154374,04283821
Bruntál*1536,069587362,4112542
brzeski*875,9690771103,6272734
Bytom69,441696172442,6437104
Chorzów33,241093983291,1641222
cieszyński730,29177863243,5511624
Frýdek-Místek*1208,48212448175,804428
Gliwice133,881821561360,5931511
gliwicki664,37115360173,64142029
głubczycki672,634644569,05134240
Jastrzębie-Zdrój85,33898831053,36332813
Jeseník718,944212858,60124343
Karviná356,24260919732,4222318
Katowice164,642981111810,682726
kędzierzyńsko-kozielski625,1395750153,17162631
kluczborski851,916644678,0083439
krapkowicki441,864373145,71213632
lubliniecki822,257683793,4593037
mikołowski233,1497039416,23252420
Mysłowice65,62745921136,73383212
nyski1223,88138369113,0631633
oleski*973,386510166,8863541
Opava*1113,11177079159,085730
Opole148,99128043859,41291817
opolski*1534,3812383980,7121938
Ostrava*331,53328323990,3323114
Piekary Śląskie39,98559541399,5540399
prudnicki571,555591597,83174036
pszczyński471,12110215233,94192125
raciborski543,76109111200,66182327
Ruda Śląska77,731391251789,8536147
rybnicki223,6477703347,45262923
Rybnik148,36139252938,61301316
Siemianowice Śląskie25,5679052662,9442333
strzelecki744,2775277101,14103135
Świętochłowice13,31506443804,9643411
tarnogórski*644,19139079215,90151526
Tychy81,811283511568,8934178
wodzisławski286,75157886550,61241219
Zabrze80,41754592182,333585
Żory64,6462013959,36393715

Powiaty oznaczone gwiazdką znajdują się częściowo poza granicami Górnego Śląska.

W granicach Górnego Śląska znajduje się też niewielka część powiatu Nový Jičín oraz gmina Pokój w powiecie namysłowskim. W powiecie kluczborskim poza Górnym Śląskiem znajduje się część wsi Janówka.

Grzegorz Kulik

Tumacz, publicysta, popularyzatōr ślōnskij mŏwy. Autōr ślōnskich przekładōw „A Christmas Carol” Charlesa Dickensa, „Dracha” Szczepana Twardocha i „Le Petit Prince” Antoine de Saint-Exupéry'ego, jak tyż ger kōmputrowych Euro Truck Simulator i American Truck Simulator. Laureat Gōrnoślōnskigo Tacyta za rok 2018.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza