Dr hab. Tomasz Kamusella odpowiada senator Marii Pańczyk-Pozdziej

Senator Maria Pańczyk-Pozdziej (TP9/2018), w odpowiedzi na apel Redaktor Anny Dziewit-Meller o ochronę i prawne przyznanie statusy języka regionalnego śląskiemu językowi (TP4/2018), podkreśla, iż „[r]ozumie, że wszystkim nam chodzi o to, by przetrwała mowa [śląska]” oraz iż wraz z kolegami z rady Języka Polskiego jest „za wszechstronną ochroną śląszczyzny”. Jednak w odróżnieniu od Redaktor Dziewit-Meller, twierdzi, że parlamentarne uznanie śląskiej mowy za język regionalny „będzie jej grob[em]”. Ergo, najlepszą gwarantem przetrwania języka śląskiego jest powstrzymanie się przez państwo od jakichkolwiek interwencji w tym zakresie, zapewne włączając w to zapewnienie, że żadne środki z podatków płaconych przez Ślązaków nie będą przekazywane na kultywowanie, badanie, rozwijanie, a tym bardziej na standaryzację (kodyfikację) śląszczyzny jako języka. (Ciekawe jak Kaszubi zareagowaliby na propozycję, żeby jeszcze lepiej chronić kaszubszczyznę – którą obecnie posługuje się ok. 100,000 osób – poprzez odebranie jej nadanego w roku 2005 statusu języka regionalnego?)

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Jednak nie są znane socjolingwistom przypadki, że takie leseferowskie podejście do ochrony zapewnia językom mniejszościowym lub regionalnym przetrwania, a tym bardziej rozwój. Wręcz przeciwnie, doprowadza to do ich szybkiego zaniku na rzecz języka dominującego (urzędowego) w danym państwie. Dlatego autorytety światowej socjolingwistyki (zob Joshua Fishman. 2006. DO NOT Leave Your Language Alone, czy Florian Coulmas. 2016. Guardians of Language) podkreślają konieczność aktywnego wsparcia legislacyjnego i budżetowego dla takich języków, żeby im zapewnić przetrwanie.

Administracja polska nie uznaje wyników Narodowego Spisu Powszechnego (2011) w zakresie wyników dla deklaracji języka i narodowości śląskiej. Wedle tych wyników, siedem lat temu, zaledwie 62.5% z 800,000 Ślązaków miało pewną znajomość języka śląskiego, oczywiście w mowie, bowiem nie więcej niż kilkadziesiąt pasjonatów aktywnie pisze i wydaje po śląsku, a ich czytelnicy to kilka, lub w najlepszym wypadku kilkadziesiąt tysięcy osób. Oczywiście, wszyscy Ślązacy znają doskonale polszczyznę i w mowie i w piśmie. Tak, znają polszczyznę lepiej niż język śląski, co oznacza, że jeśli polityka państwa polskiego się nie zmieni, za pokolenia lub dwa język śląski zaniknie w użyciu, dzieląc tym samym los języka mazurskiego, który przestano używać w latach 70. XX w.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Lecz jeśli socjolingwistyka się myli, a Senator Pańczyk-Pozdziej jednak ma rację, to na przypadające w tym roku stulecie utworzenia polskiego państwa narodowego, trzeba skorygować podręczniki w ocenie przyjęcia polszczyzny jako języka urzędowego w roku 1918 oraz zaprowadzenia powszechnego i przymusowego szkolnictwa podstawowego w tymże języku. Zapewne lepsze przetrwanie polskiej mowy, aby „zachowała swój walor wszechstronności – różnorodność brzmień, mnogość synonimów, a nade wszystko melodię” (jak stwierdza Pani Senator w kontekście języka śląskiego) byłoby zapewnione poprzez kontynuację urzędowania i szkolnictwach po rosyjsku i niemiecku w dwudziestowiecznej Polsce, oraz przez nie uznawanie polskiej godki za język.

 

Dr hab. Tomasz Kamusella

Reader in Modern History

University of St Andrews, Szkocja

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-