Zdarzyło się w październiku – śląskie kalendarium

URODZILI SIĘ:

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

  • 3.X.1497 – Franciszek Faber (zm. 15.IX.1565) pisarz, archiwista, kronikarz wrocławski;
  • 11.X.1585 – Johann Heermann “Śląski Hiob”, “Piewca z Chobieni” (zm. 17.II.1647) poeta i pisarz, pastor, autor licznych hymnów religijnych;
  • 2.X.1616 – Andreas Gryphius właść. Greife (zm. 16.VII.1664) poeta, pisarz;
  • 23.X.1808 – Franciszek Hein (zm. 18.II.1890) prawnik, burmistrz Opawy, poseł, twórca Związku Ślązaków Austriackich;
  • 23.X.1823 – Jan Kudlich (zm. 11.XI.1917) prawnik, filozof, poseł, twórca Związku Ślązaków Austriackich;
  • 22.X.1825 – Karol Miarka (zm. 15.VIII.1882) nauczyciel, pisarz, publicysta, drukarz, polski działacz społeczny;
  • 16.X.1831 – Jan Ulryk von Schaffgotsch (zm.1915) arystrokrata, mąż Joanny Gryczik („śląskiego Kopciuszka”);
  • 12.X.1861 – Adam Napieralski (zm. 28.X.1928) wydawca gazet, poseł , wice prezes Komitetu Polskiego dla Górnego Śląska;
  • 31.X.1866 – Matka Eva właśc. Waleska Anna Katarzyna Adelajda Maria Elżbieta Ewa von Tiele Winckler (zm. 21.VI.1930) diakon, założycielka Ostoi Pokoju;
  • 11.X.1884 – Friedrich Bergius (zm. 30.III.1949) chemik, lauretat Nagrody Nobla;
  • 12.X.1891 – Edyta Stein, św. Teresa Benedykta od Krzyża (zm. 9.VIII.1942) filozof, karmelitanka bosa, patronka Europy, kanonizowana 11.X.1998;
  • 11.X.1895 – Wolfram von Richthofen (zm. 12.VII.1945) lotnik, feldmarszałek lotnictwa, jeden z dowódców Legionu Condor,
  • 3.X.1902 – Franz Wosnitza (zm. 4.XI.1979) ksiądz, wikariusz generalny diecezji katowickiej w okresie okupacji hitlerowskiej, zmuszony do wyjazdu ze Śląska, opiekun wysiedleńców;
  • 20.X.1910 – Joy Adamson właść. Fryderyka Gessner (zm. 3.I.1980) przyrodniczka, malarka i pisarka. Autorka „Elsa z afrykańskiego buszu”;
  • 25.X.1934 – Damian Zimoń, arcybiskup metropolita katowicki;
  • 14.X.1935 – Stanisław Hochuł, artysta rzeżbiarz, były wykładowca ASP w Katowicach,
  • 17.X.1942 – Jerzy Cnota, aktor;
  • 18.X.1972 – Wojciech Kuczok, prozaik, poeta, scenarzysta, krytyk filmowy;

ZMARLI:

  • 14.X.1243 – Jadwiga Śląska właść. Jadwiga z Andechs-Meran (ur. ok. 1178) żona Henryka Brodatego, matka Henryka Pobożnego, święta, patronka Śląska;
  • 11.X.1304 – Konrad II Garbaty (ur. 1260-1265) książę ścinawski i żagański,
  • 1.X.1808 – Carl Gotthard Langhans (ur. 15.XII.1732) architekt i budowniczy, twórca m.in. Bramy Brandeburskiej w Berlinie,
  • 6.X.1905 – Ferdinand von Richthofen (ur. 5.V.1833) geolog, geograf;
  • 26.X.1906 – Jan Dzierżoń (ur. w 1811) ksiądz, pszczelarz;
  • 8.X.1911 – Jan Gajda (ur. 4.VII.1827) malarz, pomysłodawca założenia Ligi Śląskiej skupiającej osoby narodowości śląskiej;
  • 28.X.1928 – Adam Napieralski (ur. 12.X.1861) wydawca gazet, poseł , wice prezes Komitetu Polskiego dla Górnego Śląska;
  • 22.X.1948 – August Hlond (ur. 5.VII.1881) kardynał, prymas Polski;
  • 12.X.1953 – Carl Franz Ulitzka (ur. 24.IX.1873) ksiądz prałat, polityk, górnośląski lider niemieckiej partii Centrum, lider popierającej autonomię Śląska Katolickiej Partii Ludowej, poseł do Weimarskiego Zgromadzenia Narodowego, więzień Dachau;
  • 29.X.1982 – Wacław Schenk (ur. 27.IX.1913) ksiądz, historyk liturgii;
  • 4.X.1989 – Edmund Osmańczyk (ur. 10.VIII.1913) publicysta i politolog;
  • 24.X.1989 – Jan Kukuczka (ur. 24.III.1948) alpinista, zdobywca „Korony Himalajów”;
  • 15.X.2000 – Konrad Emil Bloch (ur. 21.I.1912) biochemik, laureat Nagrody Nobla;

ZDARZYŁO SIĘ:

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

  • 23.X.1474 – bitwa wojsk Macieja Korwina z wojskami Władysława Jagiellończyka pod Oławą,
  • 28.X.1474 – wojska Władysława Jagiellończyka podchodzą pod mury Wrocławia;
  • 9.X.1478 – klęska Jana Szalonego w bitwie z Brandeburczykami pod Gęstowicami;
  • 12.X.1633 – bitwa o Ścinawę podczas wojny 30stoletniej;
  • 24.X.1648 – koniec wojny 30stoletniej, pokój westfalski przynosi wolność wyznania dla śląskich protestantów i pozwala na wybudowanie kościołów ewangelickich tzw. ”kościołów pokoju”;
  • X.1655 – w Głogówku przed potopem szwedzkim chroni się polski król Jan Kazimierz;
  • 21.X.1702 – Leopold I powołuje do życia tzw. „Leopoldinę” poprzedniczkę Uniwersytetu Wrocławskiego;
  • 31.X.1741 – Nysa kapituluje przed Prusakami;
  • 9.X.1762 – wojska pruskie zajmują Świdnicę,
  • 30.X.1810 – Edykt sekularyzacyjny. Państwo przejmuje majątek (ruchomy i nieruchomy) biskupstwa wrocławskiego oraz zlikwidowano zakony;
  • 1.X.1848 – Na Kolei Górnośląskiej w Wrocławiu zainstalowano pierwszy elektryczny telegraf;
  • 22.X.1848 – w Bytomiu powstaje polski Klub Narodowy;
  • 15.X.1907 – w Cieszynie ukazuje się pierwszy numer „Zarania Śląskiego”;
  • 8.X.1918 – R. Dmowski w memoriale skierowanym do W. Wilsona domaga się dla Polski Prus Zachodnich, Poznańskiego, Górnego Śląska oraz przygranicznych terenów Dolnego Śląska oraz Prus Wschodnich;
  • 12.X.1918 – W. Korfanty pokazuje dziennikarzom w parlamencie Rzeszy na mapie polskie roszczenia terytorialne,
  • 25.X.1918 – W. Korfanty w swym ostatnim wystąpieniu jako poseł Rzeszy żąda niepodległej Polski z dostępem do morza oraz Śląska;
  • 26.X.1918 – w Załężu powstaje Rada Kierownicza związku „Sokół”;
  • 29.X.1918 – w Ostrawie powstaje Zemsky Narodni Vybor pro Slezko;
  • 30.X.1918 – manifest Rady Narodowej Ks. Cieszyńskiego w którym głosi przynależność Księstwa Cieszyńskiego do Polski;
  • 1.X.1919 – polsko-niemiecka umowa o amnestii dla uczestników „powstania”;
  • 14.X.1919 – Pruskie Zgromadzenie Narodowe tworzy Prowincję Górnośląską z siedzibą w Opolu. Jej komisarycznym nadprezydentem zostaje Joseph Bitta;
  • 18.X.1919 – Rada Najwyższa decyduje o skierowaniu na Górny Śląsk wojsk sprzymierzonych;
  • 12.X.1921 – Komisja Rady Ligi Narodów zaleca podział Górnego Śląska;
  • 20.X.1921 – Rada Ambasadorów zatwierdza zalecenie Komisji Rady z 12.X.;
  • 21.X.1921 – Rząd Rzeszy ustępuje protestując w ten sposób na postanowienie podziału;
  • 24.X.1921 – Kardynał Bertram ustanawia tzw. delegaturę na Górny Śląsk;
  • 25.X.1921 – Polska uznaje podział Górnego Śląska;
  • 27.X.1921 – Rząd Rzeszy protestuje ale uznaje podział Górnego Śląska;
  • 19.X.1923 – w Bytomiu powstało Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Śląsk Opolski;
  • 28.X.1925 – Papież Pius XI powołuje biskupstwo katowickie z biskupem Augustem Hlondem;
  • 1.X.1938 – po zajęciu czechosłowackich terenów przyznanych w Monachium Niemcy tworzą tzw. Sudetenland, w którego skład wchodzi Śląsk Opawski;
  • 2.X.1938 – Polska zajmuje tzw. Zaolzie, nowo zajęte ziemie Śląska Cieszyńskiego zostają włączone do województwa śląskiego;
  • X.1939 – w Łambinowicach zostaje utworzony obóz jeniecki; powstają pierwsze polskie organizacje konspiracyjne;
  • 8.X.1939 – dekretem Hitlera dawne województwo śląskie zostaje przyłączone do Rzeszy;
  • 4.X.1945 – pożar baraku obozowego w Łambinowcach. Do gaszących więźniów polska staż otworzyła ogień. Wg oficjalnych danych śmierć poniosło 48 osób. Dr Esser (były więzień podaje liczbę 581 zabitych) Komendant obozu nie poniósł żadnej kary (został uniewiniony w latach 50tych). Nowopodjęty proces w latach 90tych zakończył się bez orzeczenie winy gdyż Czesław Gęborski zmarł.
  • 7.X.1946 – powstaje Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych w Wrocławiu,
  • 1.X.1954 – powstaje Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Opolu;
  • X.1956 – na fali wydarzeń „odwilży” na Opolszczyźnie wspomina się po raz pierwszy o krzywdach wyrządzonych Ślązakom przez polską administrację po zakończeniu wojny;
  • X. 1957 – zrzeszenie organizacji ziomkowskich w RFN w Związek Wypędzonych,
  • X.1962 – Jan XXIII wypowiada się o polskości Ziem Zachodnich wdzięczne władze polskie w 1968 wystawiły papieżowi pomnik w Wrocławiu.
  • X. 1966 – powstaje Wyższa Szkoła Inżynierska w Opolu;
  • 1.X.1968 – powstaje Uniwersytet Śląski w Katowicach;
  • 8.X.1976 – oficjalne otwarcie trasy Warszawa-Katowice tzw. gierkówki;
  • 16.X.1978 – Wrocławianka Wanda Rutkiewicz zdobywa Mont Everest,
  • 1.X.1994 – powstaje Uniwersytet Opolski;
  • 5.X.1995 – powstaje „Kontrakt regionalny dla województwa katowickiego” czyli program restrukturyzacji przemysłu i łagodzenia jego skutków społecznych;
  • X.1998 – w Gliwicach zostaje uruchomiona fabryka samochodów Opel;
  • 29.X.1999 – sejmik województwa dolnośląskiego ustanawia herb Henryka Pobożnego (czarny orzeł z przepaską na piersi na złotym tle) herbem województwa;

INNE WAŻNE DATY:

  • 15.X. – święto Jadwigi Śląskiej, patronki Śląska;
  • 31.X. – święto Reformacji obchodzone w kościołach luterańskim, kalwińskim i metodystycznym w rocznicę wystąpienia Marcina Lutra.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-