Z dawnej prasy śląskiej: “Powstaniec” 1937

Uliczni muzykanci, to nieodłączny element krajobrazu śląskich miast. Dzisiejsi grajkowie prezentują szeroki repertuar, prezentują różne gatunki muzyczne  i instrumentarium. Oczywiście nie jest to zjawisko nowe. Nie inaczej było przed dziesiątkami lat, co opisuje poniższy utwór wierszowany.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Dodatkową ciekawostką jest fakt że autor używa śląskiej godki, a nie literackiej polszczyzny (a wierszyk pochodzi z bardzo propolskiego pisma „Powstaniec”).

 

„Downiej a dziś…

Hań downiej u nos bemacy grywali.

lnksi na harfie, do tego śpiewali,

I „lajermany” bez nóg, z łorderami

Casem z wózkami…

 

Grali na drodze oba na gościńcu,

A między dziećmi stoli jak we wińcu.

Trąby, lajerki tak casem myłyły,

Ze aż psy wyły…

 

Grali ło „Burach”, ło „świętej Łucyji”,

Ło „Izabeli”, „Rinaldzie” bestyi!

Niekiej cyganka bębenkiem brzęcała,

Przytem śpiewała.

 

Jedyn z klarnetom tu po wsi łazieł,

A drugi z bębnem i “kozą” sie wadzieł,

W bęben proł łokciem, nogą z całej siły

Szarpoł pokrywy.

 

Niekiedy ciągli choćby karawany

ltalijoki abo też cygany.

Na bębnach grali, ciągli z niedźwiedziami

l “kamelami”.

 

Na małym koniu małpica strzelała,

Niedźwiedź tańcówoł, “kameIa” klękała,

Inksze  małpicki na wozie siedziały

I sie iskały…

 

Były też dziady, prowdziwe – z torbami,

Z kosturem w ręce, z długiemi brodami;

Za krómka chleba pieknie nom rzekali

Abo śpiewali.

 

Teroz sie wszystko zmieniło inacy;

Dziś też grywają, ale już nie tacy!

Za dziadów, smyków, dziś chodzą wandrusy

Młode karlusy…

 

Jedni bez wstydu, takie młode lenie,

Choć mogą robić, wolą to łażenie.

To co zarobią zaroz przetermanią

Łojców cyganią…

 

Dobrze, iż takich nie jest bardzo wiela.

Bo jak z nich kiery, łożarty  ak bela.

Zacnie kaj , „haja” abo zabajzluje,

To inkszym psuje…

 

Psuje i szkodzi tym wszystkiem borokom,

Tym bezrobotnym, porządnym biedokom,

Co to roboty daremnie szukają

l bieda mają…

 

Jednak ci wszyjscy nowi muzykanci,

Grajki, śpiewoki i komedyjanci

Już nie na drógach, jeno w placu grają

W sieni śpiewają.

 

A iż chnet wszyjscy są ludzie tutejsi.

Casem w muzyce, w śpiewaniu są lepsi,

Tóż nowomodnie i wesoło grają

 “Solo” śpiewają…

 

Znają ulice, domy nawet znają

I wiedzą, jacy ludzie w nich mieszkają,

Co radzi słyszą, z jakiej są partyje. . .

Te beskuryje!

 

“Kto się w opiekę…” – na farze zagrają,

Na drugim placu ło “Capri” śpiewają,

Tu rżną “trojoka” abo “Barykada”,

Tam zaś – ..Brygada” !

 

Jak hań w tej sieni “Sokoła” zagrają.

To ło ,.Góralu” w tej drugiej śpiewają;

Tu pieśni święte grają te huncwoty,

A tam – „fokstroty”!

 

Jak w jakim domie rozmaici mieszkają,

To łoni wiedzą – według tego grają

Przód: “Słonko jasne”, a „Morgenrot” za tem. . .

 Nie koniec na tem!

 

Jedyn jak śpiewok na łodpuście biado,

Drugi wysoko na “Kiepury” siado.

Są też i dzieci, co chodzą i nucą;

Te wszystkich smucą…

 

Grają na trąbach całe familije,

Kożdy jak umie z tego granio żyje.

I dziołchy – marchy! – trąbią choćby stary…

Takie łoćwiary!

 

 Rżną na gitarach, skrzypkach, akordionach,

Na mandolinach, bębnach, saksofonach;

Rołz w pojedynka, rołz całe “jacbandy”

Pierona kandy!

 

Są też i tacy, co zapominają,

Iż nie w Berlinie, jeno u nos grają.

Jak: taki “łorgol” na placu zawyje,

Trza szukać .,kreje”!

 

Zaś jak ci nasi w placu sie pokożą,

To niech sie łokna i serca łotworzą.

Sciepnijci im tam – wiela chto może,

Biednym pomoże!…”

 

(Cytowany tekst pochodzi z gazety „Powstaniec ” nr 6, 1937 r.
Dostępny w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej.  Załączona ilustracja również że zbiorów ŚBC).

Tomasz Heisig – Ślązak z urodzenia i wyboru. Amator górnośląskiej historii, literatury, krajobrazu i kuchni 🙂

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-