Theodor Kammler – austriacki naczelnik Szopienic

Szopienice nie są Rzymem, ale i do nich prowadzi wiele dróg. Zostanie to ukazane na przykładzie tytułowego bohatera – prawego człowieka (tak w nekrologu), który przywędrował z zagranicy i zrobił tu karierę.

Ta zagranica nie była taka daleka, gdyż chodzi o Morawską Ostrawę, obecnie to dzielnica Ostrawy, wtedy nazywającą się Mährisch-Ostrau. To tu 19 czerwca 1849 w Austrii urodził się Theodor Kammler. Jego ojciec, sztygar Heinrich Kammler był żonaty z Josephą Hodziok (Hudziok).

Prawie 30 lat o Kammlerach było cicho. 18 listopada 1876 w USC Hajduki Wielkie na terenie dzisiejszego Chorzowa, mistrz kowalski Theodor Kammler, zamieszkały na Wilhelminie, którego ojciec już nie żył, a matka mieszkała w Paulshütte na Burowcu, poślubił urodzoną 20 kwietnia 1855 w Bielszowicach Marcelinne Slotta.

Mieszkała ona w Hajdukach Wielkich z ojcem Leopoldem Slotta, który był sztygarem oraz z matką Franziską Slotta, z domu Valentin. Oboje świeży małżonkowie byli wyznania katolickiego.

25 grudnia 1878 urodziło się w Szopienicach ich pierwsze dziecko, syn Emanuel Kammler. 11 sierpnia 1880 urodziła się Angelika Kammler, nazywana też Angela. Ostatnia córka Felixa Kammler przyszła na świat 28 maja 1887. Wszystkie trzy porody odbyły się w domu w obecności położnej Klary Heintze, przy ostatnim był dopisek – Wilhelmina.

1 października 1890 szopienicka fabryka mydła Paula Strahla informowała w prasie o przeniesieniu jej składu do nowo wybudowanego domu pana Kammlera, przy ówczesnej Bahnhofstraße 3.

W listopadzie 1890 Theodor Kammler został zaprzysiężony na szopienickiego ławnika gminnego. W lipcu 1892 wybrano go na ławnika katowickiego powiatowego sądu rzemieślniczego (Kreisgewerbegericht).

2 listopada 1894 Theodor Kammler objął urząd naczelnika gminy Szopienice. Miesiąc później został zobowiązany do opieki prawnej nad nieletnimi sierotami.

1 lipca 1895 zmarła w Szopienicach jego żona Marcelinne Kammler. 29 września 1896 Theodor Kammler, którego matka mieszkała teraz w Bogucicach, ożenił się w Lipinach z tam zamieszkałą wdową i właścicielką domy Julie Janikofski, z domu Lelonek. Była ona urodzoną 17 maja 1851 w Lipinach córką zmarłego przedsiębiorcy budowlanego Franza Lelonka. Jednym ze świadków był dyrektor zarządzający konsumu w Lipinach Viktor Babin.

13 maja 1909 mistrz kowalski Theodor Kammler został wybrany ponownie na naczelnika gminy Szopienice, tym razem na przeciąg dziewięciu lat. Po upływie tego czasu, 8 października 1918 Theodor Kammler został znów wybrany na naczelnika gminy, tym razem na okres sześciu lat.

Ostatnia data jego urzędowania to 10 maja 1920. Być może pełnił urząd jeszcze przez parę miesięcy, ale w ciągu roku 1920 funkcję tę przejął jego zastępca, Franciszek Bieniosek.

Theodor Kammler zmarł na dopisaną ołówkiem słabość w wieku 76 lat w swoim domu przy ulicy Dworcowej 3 w dniu 20 grudnia 1925, co w USC Szopienice zgłosiła jego żona.

Przez ćwierć wieku Theodor Kammler przewodził administracyjnie gminie Szopienice, co jest dowodem na to, iż dobrze wywiązywał się z powierzonych mu obowiązków i wprowadził Szopienice do XX wieku, mimo faktu pozostawania w cieniu Roździenia.

Za czasów jego kadencji powstała w Szopienicach kanalizacja, chodniki, dwie szkoły, most, elektryczne oświetlenie ulic oraz wiele innych w prasie niewspomnianych obiektów.

Poświęćmy teraz trochę uwagi losom jego dzieci, które w różnej mierze tworzyły również historię naszego górnośląskiego hajmatu.

Inżynier Emanuel Kammler, mieszkający w tym czasie w Halle (Saale), poślubił 20 lipca 1908 w Katowicach Johannę Pietruschka, urodzoną 5 maja 1882 w Józefowcu (Josephsdorf). Była ona córką zmarłego w Bogucicach mistrza w hucie cynku Johanna Pietruschki i jego żony Albiny, z domu Klukowski, mieszkającej w Katowicach.

W maju 1911 inżynierowie Emanuel Kammler i Ernst Koehl, zamieszkali w Bytomiu, stali się dyrektorami zarządzającymi w bytomskiej firmie „E. Koehl’s Witwe. Armaturen und Maschinenfabrik, Eisen- und Metallgießerei G.m.b.H.“.

W roku 1913 małżeństwo Kammler mieszkało w Katowicach przy obecnej ulicy Wojewódzkiej 29 (Holteistraße). 7 czerwca 1915 Emanuel Kammler został prokurentem firmy „H. Gerdes G.m.b.H.” mieszczącej się przy ulicy Wojewódzkiej 42.

To H w tej firmie oznaczało imię właściciela, Heinricha Gerdesa, urodzonego w roku 1860 w Gliwicach, który zmarł w Katowicach w swoim domu przy ul. Wojewódzkiej 42 w dniu 9 czerwca 1910.

W roku 1897 Gerdes uruchomił pod powyższym adresem odlewnię brązu, zwaną Heinrichshütte. Obok niej – ale ten sam adres – rok wcześniej wybudował willę, będącą do dziś jedną z najładniejszych w Katowicach. Obecnie budynek stanowi siedzibę Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Po śmierci Gertrud Gerdes, z domu Richter, żony Heinricha Gerdesa, inżynier Emanuel Kammler został 16 lipca 1917 dyrektorem zarządzającym (Geschäftsführer) firmy, przestając być jej prokurentem.

W roku 1925 Kammler był zarządcą (Verwalter) „Gerdes Fosforbronzeindustrie, Sp. z o.o.“ w roku 1931 Kammler był określany jako dyrektor fabryczny „Gerdes Przemysł Fosforobrązu Sp. z o.o. Odlewnia metali i fabryka armatur” aby z kolei rok później występować jako dzierżawca.

Od roku 1936 firma widniała pod nazwą ułożoną z pierwszych liter imienia i nazwiska inżyniera Emanuela Kammlera, czyli „Eka” fabryka armatur i odlewnia metali. Emanuel Kammler zmarł 25 sierpnia 1940 w Berlinie – Buchholz.

28 kwietnia 1903 w Szopienicach Angelika Kammler wyszła za mąż za lekarza Viktora Schwiedernocha, mieszkającego we Wsi Doroty (Dorotheendorf), która od 1905 stała się częścią Zabrza.

Viktor Schwiedernoch urodził 5 grudnia 1870 w Rozbarku, jako syn Gottfrieda Onofriusa Schwiedernocha, który występował raz pod jednym raz pod drugim imieniem. Był on szynkarzem, handlarzem bydła a na koniec rentierem w Obornikach Śląskich, gdzie zmarł 1 sierpnia 1898 roku w wieku 69 lat. Gottfied Schwiedernoch był żonaty z Johanną, z domu Schweinoch, która zmarła w Bytomiu 26 października 1918 w wieku 79 lat.

W roku 1896 Viktor Schwiedernoch obronił pracę doktorską „Beziehungen zwischen Aneurysmen und Psychosen” (Związki między tętniakami a psychozami – S.P.) na Uniwersytecie Ludwika i Maximiliana w Monachium.

W listopadzie 1900 doktor Schwiedernoch oprócz praktyki w miejscu zamieszkania został mianowany lekarzem spółki brackiej w Sośnicy i Makoszowach. Dwa lata później został ławnikiem gminnym. W listopadzie 1910 urodziło się jedyne dziecko tego małżeństwa, syn Werner, który zmarł w marcu 1819. W grudniu 1917 Schwiedernoch kandydował na radnego z ramienia katolickiej partii Zentrum. Ostatnia wzmianka o doktorze Viktorze Schwiedernochu w Zabrzu pochodzi z roku 1937.

Wydawałoby się, że to koniec fragmentu o Angelice Kammler. Nie, ponieważ nie zostali wspomniani świadkowie jej ślubu. Jednym był znany nam już dyrektor zarządzający konsumu w Lipinach Viktor Babin.

Drugi pochodził z Roździenia i był nim właściciel tutejszego browaru Peter Mokrski. Przed kilki laty pisałem o rodzinie Mokrskich, przy Peterze Mokrskim udało mi się wtedy ustalić jedynie nazwisko małżonki – Marie Schwiedernoch.

Obecnie mogę te lukę uzupełnić. Była ona siostrą Viktora Schwiedernocha, urodziła się 7 września 1863 w Rozbarku. Tam mieszkając, wyszła za mąż za Petera Mokrskiego 18 września 1883 w Bytomiu. Świadkami byli mistrz masarski z Bytomia Johann Paikert i mistrz krawiecki Alois Kania z Biskupic. Marie Mokrski zmarła 3 lutego 1943 w Dusznikach –Zdroju.

O Felixie Kammler wiadomo nie wiele, tyle tylko, że wyszła za mąż 23 kwietnia 1918 w Szopienicach za inspektora walcowni Rudolfa Mikę. Urodził się on 12 marca 1881 w Neu – Scharley na terenie Piekar Śląskich i mieszkał w Wirku (Antonienhütte), obecnie dzielnicy Rudy Śląskiej.

Był on synem rentiera Juliusa Miki, zamieszkałego w tym czasie we Wrocławiu i jego zmarłej w Szarleju żony Karoline, z domu Scheliga. Świadkami byli główny kasjer August Lelonek z Katowic oraz ojciec pana młodego.

dr Stefan Pioskowik – socjolog, politolog, autor szkicōw ô geszichcie Gōrnego Ślōsnka, wierszy a humoresek. Narodzōny w roku 1962 w Katowicach-Janowie, miyszkŏ we Mysłowicach.