Moc kultury #52: Ślōnskŏ kuchnia dlŏ Hanysōw i Goroli

Aleksander Lubina
Moc kultury – Edukacja regionalna

Ślōnskŏ kuchnia dlŏ Hanysōw i Goroli

Truizmem jest stwierdzenie, że kuchnia kształtuje bardziej niż książka. Powiedz mi, co jesz, a powiem ci, kim jesteś.

A żeby zjeść, to trzeba ugotować. Można pichcić z Karolem Okrasą, Robertem Makłowiczem, a nawet z Martą Gessler – co kto lubi!

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Można gotować według przepisów umieszczonych przez autorki i autorów  Kuchni polskiej, Kucharki litewskiej, Potraw z różnych stron świata, Śląskiej kucharki doskonałej

Idzie tyż warzić, jakŏ to Ôma, Starka, eli Mamulka poradziły.

Podobno im bogatsze menu począwszy od okresu prenatalnego, tym przychylniejsze nastawienia przez całe życie, im szerszy wybór (także potraw), tym większa tolerancja, ale i świadomość podejmowanych decyzji i wyższe wymagania wobec siebie oraz otaczającego świata.

W Ślōnskiej kuchni dlŏ Hanysōw i Goroli Joanny Furgalińskiej do sie zność moc tradycyji smaku – czyli gustu, bo smak to właśnie gust.

W Ślōnskiej kuchni dlŏ Hanysōw i Goroli Joanny Furgalińskiej jest  fachowość, nowatorstwo i uczciwość.

Fachowość – przewodnik zawiera przemyślany, reprezentatywny dobór potraw, których pochodzenie ukazuje bogactwo wpływów na Górny Śląsk. Znajdujemy w nim kuchnię mieszczańską i chłopską z różnych regionów Śląska, Czech, Austrii, Niemiec i Polski. Książka jest kapitalnie ilustrowana przez autorkę jej kreską i barwą oraz charakterem postaci, świetnie wydany przez PWN – całość urzeka prostotą i  spójnością.

Nowatorstwo? Pracę Furgalińskiej wydało Polskie wydawnictwo naukowe jako chyba pierwszą książkę całkowicie po Śląsku.

Dej pozōr tyż:  Moc kultury #54: Ajschylos po śląsku

Furgalińska pisze uczciwie po ślōnsku – bez niechęci wobec wpływów języka niemieckiego lub polszczyzny. Używa nazw zgodnie z ich uzusem. Szkryflŏ, jak sie to zwie i jak rzōndzōm kucharki a kuchorze.

W Ślōnskiej kuchni dlŏ Hanysōw i Goroli Joanny Furgalińskiej znajduję świetny materiał edukacyjny dla wszystkich poziomów nauczania – od przedszkola do domów seniora. Także dlatego, że jest to książka purystyczna językowo, homogeniczna myślowo, z szacunkiem dla kultury i tradycji. A przede wszystkim Furgalińska pisze, co wie po benedyktyńsko dokładnych badaniach i heroicznej pracy.

Wydawnictwo Naukowe  PWN, Warszawa, 2015.

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Aleksander Lubina

Górnoślązak/Oberschlesier, germanista, andragog, tłumacz przysięgły; edukator MEN, ekspert MEN, egzaminator MEN, doradca i konsultant oraz dyrektor w państwowych, samorządowych i prywatnych placówkach oświatowych; pracował w szkołach wyższych, średnich, w gimnazjach i w szkołach podstawowych. Współzałożyciel KTG Karasol.

Śledź autora:

3 kōmyntŏrze ô „Moc kultury #52: Ślōnskŏ kuchnia dlŏ Hanysōw i Goroli

  • Aleksander Lubina
    9 mŏja 2021 ô 12:50
    Permalink

    Niy wiym,jako Wy padociie. Niy wiym tyz,eliiscie sami byli w czitani, ANONIMUSIE….

    Ôdpowiydz
    • Avatar
      10 mŏja 2021 ô 16:54
      Permalink

      Rostomajcie, krōm pogardliwego “gwara”. Das ursprüngliche “mowa” welches voraussichtlich durch das im Deutschen verwendete “Sprache” bis 1945 am meisten gebräuchlich war. Das spätere nach 1945/1922(?) populär gewordene “godka” welches sich ebenfalls auf ein Verb bezieht. Oder das durch die polnische Sprache hauptsächlich geprägte “jynzyk” welches auf das Organ bezogen ist. Wären die von mir meistens verwendeten Bezeichnungen für “Sprache” im (Ober)Schlesischen/Wasserpolnischeschen. Wczitać ejch sie jeszcze niy wczitoł, ale ejźli to Geheimnis, a trefia tyn Werk to rod przewertujã. Wasz Artikel wciepnōł Ciekawe pytanie, ejźli richtig PWN niy wydol jeszcze zodnyj ksiōnzki we ślabikorzu, a Ejźli miolby mieć ôpōr ku tymu? Jak skoro, regirōnek niy chce uznać ślōnskigo za jynzyk regionalny, to możno Państwowe Wydawnictwo Narodowe dopomoge wydowaniym ksiōnżek po ślōnsku, ftore zoglōndajōm poza Tellerrand a sōm we ślabikorzu wydane? Was meinen Sie Herr geehrter Lubina, wäre es denkbar zurzeit?

      Ôdpowiydz
  • Avatar
    8 mŏja 2021 ô 01:48
    Permalink

    Napisza tak: ciekawe jezli Autorka by się uparła na szrajbōnek ślabikorzowy, to czy PWN zgodziylo by się to wydać? No i drugie pytanie Jake pado tam ôkreślynie na ślōnskõ godkã? Gwara, etnolekt, jynzyk, mowa?

    Ôdpowiydz

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ. Wymŏgane pola sōm ôznŏczōne *

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autorōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza