Jak śmiycie! – Greta Thunberg w ONZ (ślōnski przekłod)

Greta Thunberg, szesnoście lot staro klimatyczno aktywistka, we swojij przemowie w ONZ z pyńdziałku (24 września) ôstro skrytykowała światowych prziwōdcōw za kludzōno ôd nich polityka klimatyczno. Jeji słowa pociōngły za sobōm moc kōmyntorzy w mydiach i socialmydiach. Do czytelnikōw Wachtyrza zrychtowalimy ślōnski przekłod tyj przemowy.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

“Moja wiadōmoś je tako, że bydymy na wos filować.

To wszysko je źle. Mie sam miało niy być. Miałach być nazod w szkole, po drugij strōnie ôceanu. Atoli wszyscy prziłazicie do nos, do modych ludzi, po nadzieja. Jak śmiycie!

Ukradliżeście moje marzynia i moje dziecinne lata swojimi prōznymi słowami. Atoli durś jezech za jedna z tych szczyńśliwych. Ludzie cierpiōm. Ludzie umiyrajōm. Bulōm sie cołkie ekosystymy. Sōm my na poczōntku masowego pōmiyranio, a wszysko, ô czym wy umicie godać, to sōm piniōndze abo bojki ô utramyntnym ekōnōmicznym rōśniynciu. Jak śmiycie!

Bez wiyncyj jak 30 lot nauka była blank klarowno. Jak śmiycie ciyngiym ôbrocać wzrok, prziłazić sam a padać, że robicie za tela – jak potrzebnyj polityki i rozwiōnzań durś jeszcze ani niy widać!

Padocie, że nos słyszycie i że miarkujecie ta nogłoś. Ale jakoch by niy była markotno i zło, niy chca w to wierzić. Bo jak byście richtich spokopiyli sytuacyjo i durś niy dowali sie do dziołanio, to byście byli źli. A w to niy chca wierzić.

Popularno idyjo, coby zmyńszyć ymisyjo ô pōł bez 10 lot, dowo nōm ino 50% szans na to, coby ôstać niżyj jak 1,5 grada i [niesie] ryzyko zaczniyńcio lyńcucha reakcyjōw poza ludzkōm kōntrolōm, kierego niy idzie wrōcić.

Piyńdziesiōnt procynt to je do wos możno do zaakceptowanio. Ale w tych cyfrach niy ma pōnktōw krytycznych, wiynkszości pyntli skuplowań, nadbytnigo ôcieplynio skrytego we toksycznych zmaraszyniach luftu ani aspektōw klimatycznyj sprawiedliwości. [Te rachōnki] spuszczajōm sie na to, iże moja gyneracyjo wybiere ze luftu milijardy tōn waszego CO2 technologijami, kierych mało wiela jeszcze niy ma.

Tōż 50% to je ryzyko, kiere dō nos je niy do zaakceptowanio – do nos, co muszymy żyć z jego kōnsekwyncyjami.

Coby mieć 67% szans na ôstanie myńszego jak 1,5% zwiynkszynio globalnyj tymperatury – nojlepszyj ôpcyje danyj ôd Miyndzyregiyrunkowyj Grupy ds. Zmian Klimatu – 1. stycznia 2018 roku światu ôstało 420 gigatōn CO2 do wyymitowanio. Dzisio to je już mynij jak 350 gigatōn.

Jak śmiycie udować, że to idzie rozwiōnzać ino politykōm „business as usual” i jakisimi technicznymi rozwiōnzaniami? Z poziōmami ymisyje z dzisio tyn ôstatek budżetu CO2 blank sie straci za mynij jak ôsiym a pōł roku.

Dzisio niy pokożōm sie żodne rozwiōnzania abo plany zrychtowane podug tych danych, bo te nōmery sōm niyporynczne. A wyście durś niy sōm za tela majoryntni, coby godać, jak je.

Ôszydzōcie nos. Ale mode ludzie zaczynajōm miarkować ta wasza wyzdrada. Ôczy ôd prziszłych gyneracyjōw zaglōndajōm na wos. I jak uzdocie sie nos ôszydzić, godōm wōm: my wōm tego niy wyboczymy!

Niy dōmy wōm ôd tego zymknōńć. Tukej, teroz kryślymy wōm kryska. Świat sie ôcucuje. Idzie zmiana, jeźli sie to wōm podobo, abo niy.

Dziynkuja.”

Przemowa idzie ôboczyć w internecie, bez przikłod sam (w angielskij godce).

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Rafał Szyma

ur. 1981 w Katowicach. Pisze pō naszymu (Wachtyrz.eu, blog, przekłady, tōm ôsprŏwek "Leanderka", popularyzacyjŏ ślōnskij gŏdki). Na beztydziyń robi za projektanta graficznego.

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza