Ôd soboty do soboty: 17.03.2018

Łōńskigo tydnia świat żōł ruskimi zabōjstwami dysydyntōw we Wielgij Brytaniji a żegnoł sie z fizykiym Stephenym Hawkingiym. U nŏs dŏwōmy ale pozōr na te wydarzynia, ô kierych werci sie wiedzieć, a niy ma ô nich tak głośno.

11-03-2018:  Marsjański kosmoszif hneda bydzie fertich
foto: SpaceX, licyncyjŏ Creative Commons

Miyndzyplanetarny kosmoszif już na bezrok mŏ sie nadŏwać do piyrszych, krōtkich rajzōw kosmicznych – pedzioł Elōn Musk. Space X, muskowa fyrma, rychtuje sie do piyrszyj marsowyj misyje we 2022 roku. Bydzie to rajza transportowŏ, fōndamynt do prziszłyj kolōnizacyje Czerwōnyj Planety.

Systym rakietowy BFR ze Space X rychtowany je tak, coby poradzić lŏtać miyndzy planetami, a ku tymu być do wielokrotnego używaniŏ.

Źrōdło: CNBC

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

12-03-2018: Schwarzenegger kōntra petrōnelowe kōncerny

Podug byłego gubernatōra Kalifōrnije petrōnelowe kōncerny już we 1959 znały wyniki podszukōnkōw, co padały, iże pŏliwa kopalne szkodzōm środowisku i majōm zły wpływ na klimat. Dō niego je to blank to samo co polityka ôd kōncernōw tabakowych, kiere sprzedŏwały ludziōm cygarety i niy dŏwały znać, co szkodzōm na zdrowie.

Beztōż Arnold Schwarzenegger patrzi ôbskarżyć petrōnelowe giganty. Prawie dogŏduje sprawa ze fyrmami prawniczymi i rychtuje sie do terminōw.

Źrōdła: Off Message podcast, The Hill

 

16-03-2018: Chińskŏ bana niy do kożdego
foto: Australian cowboy, licyncyjŏ GNU Free Documentation

Ôd piyrszego mŏja w Chinach pudzie dostać sztrŏfa, skuli kieryj ôbywatel niy bydzie śmioł lŏtać fligrym abo rajzować cugiym. Chiński regiyrōnek wkludzŏ ôgraniczynia używaniŏ publicznego transportu do tych, kierzi znojdōm sie na ekstra wykŏzie.

Dej pozōr tyż:  Hrabina Henckel von Donnersmarck - współtwórca przemysłowego imperium

Takŏ sztrofa czekŏ na tych, co łōmiōm prawidła rajzowaniŏ – jeżdzōm bez biletu abo kurzōm we wagōnach – ale tyż za wykroczynia z inkszych zortōw, bez przikłŏd za fałeszne alarmy ô atakach terrorystycznych i chaje bez czas rajzy. Niy porajzujōm sie tyż te, co niy płacōm za ubezpieczynie społeczne.

Kożdy ôbywatel mŏ być na wykŏzie zaufaniŏ społecznego, kiery kludzi państwo. Podug tego wykŏzu może mieć ôdkŏzane rajzowanie strzodkami publicznego transportu.

Źrōdło: Reuters

16-03-2018: Fińskie szkolŏrze niy chcōm sie uczyć szwedzkij gŏdki
Auditōriōm na uniwerzitecie w Helsinkach. foto: J-P Kärnä, licyncyjŏ Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported

Bez ôstatnie 10 lŏt ô połowa zmyńszyła sie liczba szkolŏrzy, co ôbierajōm sie szwedzko gŏdka do zdŏwaniŏ na maturze.

Status szwedzkij gŏdki to je gorki tymat na politycznyj binie we Finlandyji. Robi ôna za drugo ôficjalno gŏdka w tym kraju. Trza zdać ś nij egzamin, coby robić za urzyndnika abo zdŏwać na uniwerzitet. We 2005 roku ale egzamin z tyj gŏdki przestoł być ôbowiōnzkowy do fińskich szkolŏrzy i corŏzki mynij chce sie jij uczyć. Bez to mogōm mieć problymy przi zdobywaniu pōniykieryj roboty.

Źrōdło: Yle

 

 

 

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Rafał Szyma

ur. 1981 w Katowicach. Pisze pō naszymu (Wachtyrz.eu, blog, przekłady, tōm ôsprŏwek "Leanderka", popularyzacyjŏ ślōnskij gŏdki). Na beztydziyń robi za projektanta graficznego.

Śledź autora:

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ. Wymŏgane pola sōm ôznŏczōne *

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autorōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza