Ô Fojermanie, co przaje ślōnskij godce

Padajōm, co Ślōnzoki sōm dupowate, a poradzōm yno fedrować wōngel na grubie, a ôpowiadać wice, abo śpiywać ślōnski szlagery. Dyć sōm tyż Ślōnzoki, co chcōm to zmiynić, a chcōm pokozać, co jynzyk ślōnski słōży niy yno do wicōw, ale pisać idzie po ślōnsku wszystko, tak, jak we kożdym inkszym jynzyku. Taki Ślōnzoki sōm we ferajnie Dymokratyczno Unijo Regijōnalistōw Ślōnskich.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Chciołech dzisioj pedzieć ô jednym z nich, fojermanie na pynzyji. Je to Stanisław Neblik, kery  urodziōł sie we Radzijowie, dzisiejszyj dzielnicy Rybnika, a cołki życi miyszko we Rybniku. Po zawodōwce  poszoł robić do straże, coby niy musieć iś ku wojsku i tak ôstało na cołki życi, 30 lot, aż do pynzyje. Loł woda, gasiōł fojery, jeździół pōmogać ludziōm przi roztomańtych ōnfalach na drōgach. We straży skōńczōł chłop Liceum, tōż skōńczōł ze strzednim wyuczyniym. Cołki życi przoł ôn rachōnkōm, we szkole dycko czakoł, aż bydzie mōg coś porachować, podzielić, pomnożyć jakiś wielomiany, cołki  atp. Padajōm, co ludzie uczōm sie cołki życi, a i tak umiyrajōm gupcy, tōż żodyn z nas niy wiy, co mu przidzie kedy w życiu robić. Stanisław Neblik tyż kedyś, jeszcze wtedy robiōł we straży, zaczōn coś tam pisać, jakiś rymowanki. Były to cołki czas taki „matymatyczne”, rowne rymy czynstochowski, ale dlo kogoś, co dycko przoł rachōnkōm, taki pisani, to było już „coś”. Z czasym tekstōw zaczło przibywać, a autor zaczōn pisać co roz to wiyncyj po ślōnsku, a zaczōn sie interesować godkōm ślōnskōm. Z pisaniym po ślōnsku niy mioł problymōw, bo godka znoł z dōmu, ale problymy mioł z zapisowaniym tekstōw po slōnsku. Z czasym, we internecie, trefiōł Fojerman (taki ôbroł se miano przi pisaniu) znod inkszych ludzi, co tyż prōbowali pisać po ślōnsku, i prōbowali poskłodać muster ôd ślōnskigo jynzyka. Dzisiej pisze Fojerman podle mustra „czynściowego ślabikorza”, używo dwōch liter ślōnskich, (ō, ô), kere sōm mu potrzebne przi pisaniu w rybnickij godce. Z czasym tekstōw zaczło mu przibywać, tōż zaczōn ich wciepować do internecu na swoja strōna Giskana Fojermana (www.fojerman.pl), kaj idzie ich poczytać do dzisiej. Dyć niy samym pisaniym człowiek żyje, tōż Fojerman tyż, jak mu sie zmierznie pisać, to idzie do garażu a siodo do swojigo trzikołowego Velorexa z 1967 roku, a jedzie kajś przed sia, podychać świyżym luftym. Zdarzo sie, że zajedzie ôn kajś do Czechōw, pociepnie Velorexa przi drōdze i idze sie podziwąć na co ciykawego, co praje zejrzi. Dycko mo Fojerman przi sobie jaki heft, a blajsztyft, jakby mu sie praje spōmniało co ciekawego do zapisanio. I jo mioł ôkazyjo pora razy snim zwiydzać nasz Ślōnzek piyknie na tyj piekielnyj maszynie. Zdarziło sie już tyż Fojermanowi zajechać tym Velorexym nad Bałtyk, do Pobierowa z 2014 roku. Dyć bez zima Velorex stoji w dōma, tōż zaś dran przichodzi kōmputer a pisani. Lata pisanio pōmōgły Fojermanowi nauczyć sie pisać po ślōnsku tak, że mōg tyż pisać diktand po ślōnsku, a roz nawet wygroł tyn diktand, a pojechoł za to poôglōndać Ójroparlamynt we Brukseli a we Strasburgu. Były to geszynki ôd posła Marka Plury. Na dzisiej Fojerman już niy pisze diktandōw, ale pōmogo kamratōm z DURŚ przi szykowaniu tego diktanda dlo inkszych. Tekstōw pisanych po ślōnsku tyż nazbiyrało się mu trocha, tōż Giskana była trocha za mało, a trza było coś z tym zrobić. Tak to w 2016 roku pokozała sie Fojermanowa ksiōnżka „Do rymu po naszymu, abo ślōnski miszmasz.” Na dzisiej ksiōnżki już niy ma do kupiynio, a Fojerman zaczōn tyż pisać inksze rzeczy. Pokozało sie, że te pisani wcale niy musi być taki poukłodane matymatyczne, ale zaczōn tyż pisać Fojerman roz za czas co we prozie. Napisoł pora ôzprowek po ślōnsku, a możno pokożōm sie ône tyż kedy we ksiōńżce. We 2018 zdarzało sie pisać Fojermanowi artykuły do Wachtyrza (www.wachtyrz.eu), ale głōwno robota  ôd Fojermana w 2018 roku (do kupy z Wojtkym Orlińskim, wiceprezesym DURŚ ), je internecowy ônline Dykcjōnorz Godki Ślōnskij (www.dykcjonorz.eu). Słownik, kaj idzie w kożdej chwili poszukać ślōnskigo słowa, a podziwać sie, jako sie te słowo ôdmiynio po ślōnsku, a jako idzie go wrazić do zdanio. Idzie pedzieć, co dzisiej Fojerman niy yno pisze po ślōnsku, bawi sie jynzykym ślōnskim, dostowo nagrody w roztomańtych kōnkursach po ślōnsku. Razym ze kamratami z Dymokratycznej Uniji Regijōnalistōw Ślōnskich, wkludzo edukacyjo regijōnalno do szkołōw we roztomańtych miastach na Ślōnsku a uczy tyż inkszych, jako sie pisze po ślōnsku.

Pisze Fojerman praktycznie wszyjsko: fraszki, limeryki, bojki, wiersze, ôpowiadania, tłōmaczy teksty z cudzych jynzykōw. Idzie pedzieć, co pokazuje Fojerman, iże Ślōnzok niy musi być dupowaty, a godka ślōnsko słōży do pisanio tak, jak kożdo inkszo godka. Chcecie poczytać co po ślōnsku, Wy, abo swojim dzieciōm, to wejrzijcie na Giskana Fojermana. Na pewno treficie tam co ciekawego dlo sia. I zaglōndejcie do dykcjōnorza, bo ôn je przeca dlō nos, dlo wszyjskich Ślōnzokōw.  Wszyjsko tyż obejrzycie na naszej strōnie http://www.dursmlodzi.org.pl/

 

Jōzef Porwoł

Prezes DURŚ

 

Fot. Jōzef Porwoł

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-