Moc kultury #4: Valek Janoscha

Aleksander Lubina
Moc kultury

Valek Janoscha

Konie odgrywają istotną rolę w dziejach:

koń trojański, Bucefał, ulubiony ogier Aleksandra III Wielkiego, odpoczywający po wyścigach w marmurowej stajni, jadający ze żłobu z kości słoniowej Incitatus, ulubiony koń wyścigowy Kaliguli, Łysek z pokładu Idy Gustawa Morcinka, Leokadia Joanny Kulmowej, namalowany w pijanym zwidzie Valek Horsta Eckerta.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Janosch Opowieść o Valku, koniu zaniósł do wydawnictwa, gdzie  Die Geschichte vom Valek dem Pferd  przypadła do gustu wydawcy, gorzej było w roku 1960 z czytelnikami. Do świątyni literatury Janosch na Valku nie wjechał.

Dopiero Oh, jak cudowna jest Panama  (1978 ) przyniosła Janoschowi międzynarodowe uznanie i sławę.

To fenomenalna książeczka – bardzo ważna w dziejach literatury. Do klasycznej bajki europejskiej  (fabuli), posługując się świeżym, prostym językiem oraz kochanym, ciepłym obrazem wprowadza nowe postaci:  niedźwiedzia i tygrysa oraz tygryso-kaczkę. Dopisuje nowy rozdział w odwiecznej księdze bajek, kładzie kamień milowy na drodze od Ezopa i jego epigonów (La Fointaine, Krasicki, Kryłow) do wieku XX i XXI.

W literaturze dla dzieci Janosch zajmuje miejsce obok Ende, Lindgren. Jansson, w baśniach obok Perraulta  i Andersena, w folklorze obok Grimmów.

Janoscha wyjąłem z półki, położyłem na okrągłym  stole, nakrytym hyjklowanym  obrusem z okazji 50 rocznicy ukazania się Cholonka. Tak, tak, bo to było w 1970.

Wyjątkowy jest Janosch – świetny autor literatury dziecięcej, dobry, dziecinny pisarz dla wiecznych dzieci niewątpliwie. Janosch bojący się wyjść na ulicę po spowiedzi, bo na familoku ktoś napisał brzydkie słowo, a jeżeli je przeczyta wracając, to ponowie zgrzeszy. Jak się spowiadać, żeby tego brzydkiego słowa nie wspomnieć, jak odprawić pokutę, żeby w myślach nie powtarzać brzydkiego słowa? Janosch bity przez ojca alkoholika, który w odruchu miłości kupuje mu pudełko farbek – bez pędzelka. Janosch, którego żółtaczkę leczono gorzołą. Janosch, którego rodzina w 1945 jako pierwsza w Zabrzu postawiła wniosek o obywatelstwo polskie, ale zgoda przyszła, kiedy Eckertowie byli już za miedzą.

Dej pozōr tyż:  75 lat temu zmarł Gerhart Hauptmann

Janosch, który jest Ślązakiem, Horstem Eckertem… Janosch nie znosi swojego imienia, nadanego mu dla uczczenia Horsta Wessela.

Pewnego dnia Janosch spalił w ogródku wszystko, co posiadał. Z ocalałą torbą przekludził się na Teneryfę i w przeciwieństwie do Eichendorffowego Nicponia oraz tygrysa i niedźwiedzia z Oh, jak wspaniała jest Panama nie wraca na stare śmieci, bo może nie da się wejść dwa razy do tej samej rzeki.

W lipcu 2013 w ZEITmagazin zauważono comeback  artysty rysunkami, w których wg Janoscha mowa „o mnie, Wondraku, nowego superstara.” 31 listopada 2019 Janosch napisał tam: „Panie Janosch, jak mówi się Tschüs”.

 

Foto tytułowe: https://janosch-gesellschaft.de/

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Aleksander Lubina

Górnoślązak/Oberschlesier, germanista, andragog, tłumacz przysięgły; edukator MEN, ekspert MEN, egzaminator MEN, doradca i konsultant oraz dyrektor w państwowych, samorządowych i prywatnych placówkach oświatowych; pracował w szkołach wyższych, średnich, w gimnazjach i w szkołach podstawowych. Współzałożyciel KTG Karasol.

Śledź autora:

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ. Wymŏgane pola sōm ôznŏczōne *

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autorōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza