Moc kultury #13: Tomek Wilmowski z Katowic

Aleksander Lubina
Moc kultury

 Tomek Wilmowski z Katowic

Od 1957 nakładem wydawnictwa Śląsk ukazywały się powieści o Tomku Wilmowskim, dzięki którym dwa pokolenia poznawały świat.

Tomasz Wilmowski, urodzony 25 grudnia 1887 w Warszawie, to tytułowy bohater książek Alfreda Szklarskiego. Poznajemy  go w 1902 jako 14-letniego chłopca, który wychowuje się u wujostwa Karskich. Andrzej, ojciec Tomka spiskował przeciwko caratowi  i musiał uciekać z kraju. Wkrótce po jego wyjeździe umarła matka chłopca z niewyjaśnionych w książce powodów.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Pewnego dnia do domu Karskich przybył przyjaciel Andrzeja Wilmowskiego i zabrał  ze sobą chłopca i doprowadził do jego spotkania z ojcem. Okazało się, że Andrzej Wilmowski był łowcą dzikich zwierząt i podróżował, pracując dla hamburskiego handlarza zwierząt Hagenbecka jr.. Tomek w pierwszą wyprawę udał się do Australii.

 

Dalsze przygody Tomka, jego ojca i przyjaciół Szklarski umieścił na różnych kontynentach:

Tomek w krainie kangurów,  1957,

Przygody Tomka na Czarnym Lądzie, 1958 (od przejęcia praw przez wydawnictwo Muza S.A. tytuł został zmieniony na Tomek na Czarnym Lądzie) – akcja dzieje się w Afryce – w Kenii i Ugandzie,

Tomek na wojennej ścieżce, 1959 – akcja rozgrywa się na pograniczu Stanów Zjednoczonych i Meksyku,

Tomek na tropach Yeti, 1961 –  a miejscem akcji są Bombaj, a następnie północna część kraju oraz Tybet i północny Pakistan,

Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963 – akcja rozgrywa się na Syberii w carskiej Rosji,

Dej pozōr tyż:  Moc kultury #16: Gnój

Tomek wśród łowców głów, 1965 – o wyprawie geograficznej, tym razem z Sydney na Nową Gwineę,

Tomek u źródeł Amazonki, 1967 – akcja dzieje się w Brazylii i częściowo w Peru, nad Amazonką.

Dopiero w 1987 ukazał się zapowiadany od dawna Tomek w Gran Chaco, którego akcja stanowiła dokończenie treści Tomka u źródeł Amazonki.  (wiki)

W  latach 1974-1979 Szklarski stworzył przy współpracy żony Krystyny zapowiedzianą też wcześniej trylogię o Indianach Złoto Gór Czarnych.

Alfred Szklarski urodził się 21 stycznia 1912 w Chicago, jako syn Andrzeja Szklarskiego, działacza Organizacji Bojowej PPS zmuszonego w 1908 do emigracji, oraz Marii z domu Karkosik. Jako szesnastolatek przeniósł się wraz z matką do Polski. Od 1928 mieszkał w rodzinnym mieście matki – Włocławku, a od 1932 w Warszawie, gdzie w latach 1932–1938 studiował w Szkole Nauk Politycznych na Wydziale Konsularno-Dyplomatycznym. W latach okupacji pod pseudonimem Alfred Murawski opublikował powieści erotyczne: Miłość marynarza i Piękna nieznajoma, a pod pseudonimem A. Murawski napisał trzy powieści przygodowe dla dorosłych: Żelazny pazur (1942), Krwawe diamenty (1943) i Tajemnica grobowca (1944). Powieści te były drukowane w polskojęzycznych pismach wydawanych przez hitlerowców (w tzw. gadzinówkach). Od sierpnia 1944 Szklarski był żołnierzem Armii Krajowej. Pod  pseudonimem „Szklarz” brał udział w powstaniu warszawskim. Następnie przez kilka miesięcy mieszkał w Krakowie, a od lutego 1945, aż do śmierci, w Katowicach. W 1949 za publikacje w gadzinówkach został skazany na karę 8 lat więzienia. Zwolniono go z więzienia na mocy amnestii w 1953. W latach 1954–1977 pracował w katowickim wydawnictwie „Śląsk”.  Zmarł 2 kwietnia 1992.

Dej pozōr tyż:  Rybnik: XXIII tref "Ślōnski Sztwortek"

Pisarz przygody Tomka Wilmowskiego napisał w  domu na Jordana 7 w Katowicach. Pokój pełen totemów i masek  bywał Australią, Kenią, Brazylią, Indiami, Tybetem, Syberią, Nową Gwineą.

W Katowicach rozgrywa się książka science fiction Szklarskiego Sobowtór profesora Rawy – czytana na you tubie:
https://www.youtube.com/watch?v=9x_gU7ee6MM&list=PLofwmBEWx0GYhZkPJEa4zRvGPG_Ev6t_D

 

Twórczość Szklarskiego, który w USA być może byłby multimilionerem (Szklarski miał podwójne obywatelstwo), to:

Cykl powieści o Tomku Wilmowskim

Zapowiadana od 1978 ostatnia część pt. „Przygody Tomka na Alasce” nigdy nie ujrzała światła dziennego.

Złoto Gór Czarnych

Razem z żoną Krystyną Szklarską:

Pozostałe

Jako A. Murawski:

  • Wróżba (debiut pisarza, 1939)
  • Kulisy sławy (1941)
  • Lot do dżungli (1941)
  • Przygoda w Szanghaju (1942)
  • W szponach gangsterów (powieść kryminalna, 1942)
  • Krystyna (1942)
  • Szukam mężczyzny – (powieść współczesna, 1942)
  • Żelazny pazur (1942)
  • Krwawe diamenty (1943)
  • Tajemnica grobowca (1944)
  • Z dni grozy – Konająca stolica (1944)

Jako Roman Szklarski:

  • Pilotka i miłość (1940)

Jako Alfred Bronowski:

jako Fred Kid:

  • Tajemnica Ituri (1947)
  • Ostatni skalp Nawaja (1947)
  • Piraci ringu (1948)

oraz:

Dej pozōr tyż:  Moc kultury # 17: Żywcem w pamięci pogrzebani

Foto tytułowe: Grób Szklarskiego – fot. Michał Bulsa / CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Aleksander Lubina

Górnoślązak/Oberschlesier, germanista, andragog, tłumacz przysięgły; edukator MEN, ekspert MEN, egzaminator MEN, doradca i konsultant oraz dyrektor w państwowych, samorządowych i prywatnych placówkach oświatowych; pracował w szkołach wyższych, średnich, w gimnazjach i w szkołach podstawowych. Współzałożyciel KTG Karasol.

Śledź autora:

2 kōmyntŏrze ô „Moc kultury #13: Tomek Wilmowski z Katowic

  • 3 września 2020 ô 20:50
    Permalink

    To było już tak downo tymu, że … niy pamiyntōm. Dostol żech na dzieciōntko “Tōmka na Czarnym lądzie”, Potym przeczytoł żech (chyba) wszystkich Tōmkōw, a do dzisiej na fachu ze ksiōnżkami znojdzie sie keroś z nich.

    Ôdpowiydz

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ. Wymŏgane pola sōm ôznŏczōne *

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza