Stanik Liwa: O dobrym smaku w rozumie

John B. Gurdon i Shinya Yamanaka otrzymali w 2012 Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii za odkrycie, że dojrzałe komórki organizmu można cofnąć w rozwoju do etapu komórek macierzystych, które potem mogą być ponownie przekształcane w dowolne komórki organizmu. Z mojej perspektywy zbiega się to w czasie z twierdzeniem Bruce’a Liptona, że każda komórka ma własną pamięć. Organizmy zaś całe (od prostych do bardzo złożonych), powstały dzięki łączeniu się komórek komunikujących się z sobą i „załatwiających wszystkie sprawy po swojemu” – bo są pamiętliwe. Zapamiętują rozwiązania dla siebie korzystne. Nauczyły się odróżniać korzyść od straty – ewolucję, – brzydotę od piękna.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Dlatego mojej najukochańszej pani doktor nauk medycznych zadałem następujące pytanie:
„Co by było, gdyby serce miłośnika kiczu wszczepić znawcy piękna?”
Czy ryzyko odrzucenia implantowanego organu mieściłoby się w statystycznej średniej? Czy podanie cyklosporyny z mykofendamenem mofetylu i prednizonem utrzymałoby tę krzyżówkę przy życiu?

„Beauty is, for the greater part, some quality in bodies acting mechanically upon the human mind by the intervention of the senses.”

• Edmund Burke, 1757

Należałoby dziś dodać: and in heart and in soul…

Piękno niewątpliwie współtworzy mózg, serce, płuca – każdą komórkę naszego ciała. Nastąpiło to być może metodą prób i błędów – drogą ewolucji pamięci komórek programowanej podczas doboru naturalnego. Ostatecznie jesteśmy potomkami ładnych samic i silnych samców. Kobiet o proporcjach umożliwiających rodzenie zdrowego potomstwa
i mężczyzn, których wzrost i bary zapewniały bezpieczeństwo kobietom i dzieciom. Nie jesteśmy dziedzicami brzydul i kurdupli. Jesteśmy na wzór i podobieństwo… Piękno pobudza korę oczodołową i przednią część zakrętu obręczy – te same obszary, które uaktywniają się przy wartościowaniu i układzie nagrody. Fides et ratio. Piękno jest wartością i nagrodą. Tak jak samo życie.

Piękno widziane i piękno słyszane mieszczą się w mózgu w tym samym miejscu:
To medial orbito-frontal cortex.

fot. PaulWicks [Public domain], via Wikimedia Commons
Tak to skrzy, błyszczy, świeci, kiedy oglądamy piękny widok (obraz) i słyszymy piękną muzykę, kiedy czytamy piękny wiersz (dwa w jednym: dźwięk i obraz). Coś proporcjonalnego, głębokiego, prostego, harmonijnego.

De gustibus… ?
De gustibus non disputandum est. Zdanie to często kończy rozmowy o pięknie, zanim jeszcze spór rozgorzeje. Kiedy jednak jest twierdzeniem prawdziwym? Kiedy nie da się go podważyć? Tego twierdzenia nie da się zanegować pod jednym warunkiem: Należy posiadać gust wyrobiony! Gust ukształtowany obcowaniem z pięknem. Gust ukształtowany doświadczeniem i przeżyciem – gust zachowany we wszystkich komórkach ciała – w naszym jestestwie. W rusztowaniu DNA rodzący się na nowo najpóźniej od okresu prenatalnego, przez dynamiczne pierwsze dni, miesiące, lata życia. Rozumiany (kognitywizowany) po zakończeniu okresu dojrzewania.
O guście nie rozmawiają ludzie, którzy go mają – którym świeci się medial orbito-frontal cortex

Człowiek, mózg, komórka wymagają strawy najlepszej, bo można powiedzieć: ładny kicz, ale nie powiemy: gustowny kicz. Tak, jak nie powiemy: Gustowna kupa.
Czyżby fakt ten mówił, że gust kształtuje piękno? Albo przeciwnie, że istnieją rzeczy
i zjawiska piękne same w sobie? Profesor Manfred Spitzer twierdzi, że piękno przyciąga, a brzydota odpycha w sposób przyrodzony, że odrzucenie rozwoju w pięknie, to jak zaprzeczenie konieczności oddychania.

Wiele wieków trwa spór, który jest sporem o to, co było na początku: piękno, czy pamięć piękna.

Komputerowo z twarzy wielu przestępców spreparowano facjatę przestępcy przeciętnego (Francis Gordon) i co się okazało? Była to twarz przeciętnie sympatyczna…
Ten sam zabieg przeprowadzono na portretach laureatek Miss Germany – sztuczną komputerowo uśrednioną twarz wszystkich misek położono wśród portretów prawdziwych piękności. I co? A no, na portret komputerowy wskazywano najczęściej jako na oblicze najnadobniejsze!
Klasyczne proporcje arcydzieł zmieniono, znów oczywiście komputerowo, i pokazano badanym. Reagowali inaczej niż oglądając oryginały we właściwych proporcjach. Nie reagowali jak na piękno.
Dzieło sztuki wyolbrzymia określone cechy obrazowanego przedmiotu/zjawiska (wszelka sztuka jest karykaturą).
Wyolbrzymianie cech odbywa się w różnorakich przestrzeniach: postaw anatomicznych, kształtów, koloru itd.
Wyolbrzymiona cecha oddziałuje jako wzmocniony bodziec na aparat percepcyjny odbiorcy, generując u niego odpowiednio silne pobudzenie układu emocjonalnego

Niezależnie od kultury, szerokości geograficznej, okresu historycznego mężczyznom podobają się kobiety, których talie to 0,7 obwodu bioder. Wymiary się zmieniają, proporcje nie.
W oczach kobiet mężczyźni mają być więksi i zapewniać dorodne potomstwo i przede wszystkim bezpieczeństwo.
Dlatego też podobają nam się krajobrazy, widoki – dal i głębia, głaz i drzewo, za którymi można się schronić. No i jeszcze w pobliżu jakiś strumyk, bądź staw, z którego czerpiemy żywą wodę… dlatego pełną piersią oddychamy na szczycie góry.
Na pustyni, w mieście ludzie spotykają się przy studniach i fontannach.
Na rogatkach miast średniowiecznych sadzi się lipy.
Sale szpitalne z pięknym widokiem skracają pobyty w lecznicach.
Nie wiadomo dlaczego… Skąd ta wiedza?
Człowiek jest piękny – małpa co najwyżej miluśka…Och, ty małpko, oj, człowieku! Człowieku podziękuj za medial orbito-frontal cortex. On cię informuje i alarmuje. On krzyczy: Pamięć pracuje i programuje nieustannie. Wymaga strawy najlepszej. Petrarka, Bach, Michał Anioł, Leonardo, Caravaggio, Shakespeare, Klimt, Gaudi… Z punktu widzenia neuroestetyki wielcy twórcy doskonalą nie tylko poczucie piękna, poprzez piękno doskonalą byty jednostkowe i społeczne. Życia nie starcza, żeby się napatrzeć, nasłuchać nawąchać, nadotykać. W szkołach żądamy zrównania muzyki, plastyki, sztuki, literatury, architektury, filozofii z pamięciowa testocentryczną erystyką pseudopedagogiczną. Nie chodzi już nawet o to, że szkoła nie kształci, nie wzmacnia poczucia piękna, wartości, prawa do przeżywania i dysputowania. – szkoła niszczy przyrodzone oraz nabyte poczucie piękna i sprawiedliwości.
Szkoła mówi o konieczności (sic) pomiaru dydaktycznego. Kandydat na nauczyciela podczas egzaminu mówi o wielkich estetach nauczania, a następnie w szkole ma na ten temat zamknąć pysk, bo…
Nie pomoże Célestin Freinet, Maria Montessori, Korczak z Kamińskim – ani żaden inny autorytet. Sam Komenski nic nie wskóra!
Owszem, owszem, nie przeczę, mamy wiele wspólnego z małpami i dżdżownicami. Dajmy na to: komórki. Zależy czyje stanowisko się przyjmie. Niekoniecznie popularnie rozumiany Darwin i Newton są filarami współczesnej nauki i wiedzy. Życie komórki kontrolowane jest nie przez geny, a przez jej otoczenie fizyczne i energetyczne. „Geny są jedynie molekularnymi matrycami, według których budowane są komórki tkanki i narządy. Środowisko działa jako „przedsiębiorca” , który zapoznaje się z tymi genetycznymi planami
i jest ostatecznie odpowiedzialne za charakter życia komórki. To nie geny, a środowiskowa „świadomość” pojedynczej komórki wprawia w ruch mechanizmy życia.” (Bruce Lipton) Ramachandran twierdzi, że w naszej, ludzkiej, najnowszej ewolucji, być może nie więcej niż 150.000 lat temu, ludzkie mózgi zmieniły się zasadniczo, co pozwala nam nauczyć się wykonywać nowe, tworcze zadania. Na przykład, jednym z możliwych powodów, dla których orangutany i ludzie różnią się zdolnością do naśladowania innych jest to, że ludzie mają bardziej złożony system neuronów lustrzanych niż nasi naczelni pobratymcy. Ramachandran akcentuje połączenia między synestezją, interakcjami między ośrodkami czuciowymi, jak zapach, słuch, i dotyk i oraz kreatywność. Stawia hipotezę dotyczącą funkcji tzw. neuronów lustrzanych, które jego zdaniem są podstawowym czynnikiem warunkującym powstanie
i rozwój języka, a tym samym szeroko pojętej kultury.

Stanik Liwa

Bibliografia:
http://www.unesco.org (raprt J. Delrsa)
Gerald Huether: Jedes Kind ist hoch begabt: Die angeborenen Talente unserer Kinder und was wir aus ihnen machen, 2012
John Medina: Jak wychować szczęśliwe dziecko, 2012
Bruce Lipton: Biologia przekonań, 2010
Vilayanur S. Ramachandran The Tell-Tale Brain: A Neuroscientist’s Quest for What Makes Us Human”, 2011
Oliver Sacks: Muzykofilia, 2009
Manfred Spitzer: Digitale Demenz. Wie wir uns und unsere Kinder um den Verstand bringen. (2012)
Semir Zeki: Blaski i cienie pracy mózgu, 2012

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-