Miechowice 1945-2018

W sobota 27 stycznia, bytōmskie Miechowice zaś ôbŏczyły wojŏkōw, strzały i ciała na ulicach. Wszysko skuli inscenizacyje miechowickich wydarzyń z 1945 roku. Rekōnstrukcyjo zorganizowało stowarzyszynie “Pro Fortalicum”, a ôsobliwie Ireneusz Okoń. Zdarzynia z kōńca wojny pokazowało wiyncyj jak 120 ôsobōw ze 17 grup rekonstrukcyjnych z Polski, Czech a Słowacyje. Krōm poprzeblykanych wojŏkōw i cywilōw na placu przi dŏwnym Gimnazyjum nr 43 przi ul. Kasztanowej szło ôbŏczyć wojskowy sprzynt a efekty pirotechniczne, kiere narychtowoł Artur Sobieraj. Ô wszyskim, co sie dzioło, ôsprawioł widzōm Tomasz Świdergał.

fot. Aleksandra Folczyk

73 lata tymu, 25-28 stycznia, do Miechowic prziszoł frōnt, a ś nim wyzwolicielskŏ Czerwōnŏ Armijŏ: 309 i 1025 pułki 291 Infanteryjnyj Dywizyje. Po skōńczōnym boju zaczła sie masakra cywilnyj ludności. Nojwiyncyj ludzi zginyło we sobota, 27 stycznia. Za to, co ftosik zaszczelōł majora, ruskie wojŏki zaczli pōmsta na cywilach. Zabiyjali szczałami abo prali na śmierć chopōw, kobiyty i dziecka. Kobiyty były porzōnd gwołcōne – we swojich chałpach, a niyrŏz tyż na widoku. Zabiyjanie, gwŏłty i raub trwały bez pŏra dni – dopiyro w piyrszych dniach lutego mieszkańcy mogli dać sie do chowaniŏ umartych. Bez miechowickŏ tragedyjŏ życie straciyło wiyncyj jak 240 ludzi: akuratnie niy idzie tego pedzieć.

Miechowice to były jedne z piyrszych miast z tych, co przed 1939 rokiym były przi Niymcach, a kiere zdobyli sowieckie wojŏki. Pokŏzało sie w nich, jako pōmsta – ô kierej wiedzieli i do kieryj zachyncali ruskie kōmandyry – niosła “wyzwalanym” Czerwōnŏ Armijŏ.

Rekōnstrukcyjŏ – jak pedzieli ludzie ze stowarzyszyniŏ – je choby dynkmal do ślōnskich, niymieckich i polskich mieszkańcōw Miechowic: tych wszyskich, co staciyli wtynczŏs życie. Coby pamiyntać, co to je wojna i kaj kludzi totalitarismus.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Foto: Aleksandra Folczyk

Ô Miechowickij rekōnstrukcyji ôsprawiŏ Wachtyrzowi Tomasz Świdergał, jedyn z ôrganizatorōw:

Ta rekōnstrukcyjŏ to pōł roku roboty: coby wszysko ôbsztalować, narychtować pirotechnika, itp. Jŏ żech koôrdynowoł scenariusz i niymieckie grupy, Pyjter “Adler” Orzeł – ruskie. Ale nojwiynkszo, niysamowito robota zrobiōł Ireneusz Okoń. To ôn reskiyrowoł cołkōm logistykōm, rychtowoł brōń, jŏdło… a ku tymu tyż i śniyg, kiery trza było prziwiyź z lodowiska.

Dŏwalimy pozōr, coby pokŏzać niy ino inscenizacyjo, ale prawo rekōnstrukcyjo. W Miechowicach szło ôbŏczyć te zdarzynia, ô kierych czytōmy w relacyjach z tamtych dni: śmierć 6 cywilōw, zabōjstwo ksiyndza Johannesa Frenzela, abo zaszczelynie majora Czerwōnyj Armije. Plac, na kierym pokŏzywalimy to wszysko, je ino 50-60 metrōw ôd tego, kaj naprŏwda tyn major umar.

Wszysko to dało rekōnstrukcyji srogo siyła. Na ôstatku poprosiōłech widzōw ô minuta ciszy, coby uczcić pamiyńć ôfiar masakry z ‘45 roku. Piyrszy rŏz widziołech ludzi stŏć cicho niy ino chwila i na siyła, ale samych ze siebie, dużo dużyj jak ta minuta.  

Foto: Aleksandra Folczyk

 

Dej pozōr tyż:  Na gōrnoślōnskich szportplacach, 5.04.2021

Foto: Aleksandra Folczyk

Społym budujymy nowo ślōnsko kultura. Je żeś z nami? Spōmōż Wachtyrza

Rafał Szyma

ur. 1981 w Katowicach. Pisze pō naszymu (Wachtyrz.eu, blog, przekłady, tōm ôsprŏwek "Leanderka", popularyzacyjŏ ślōnskij gŏdki). Na beztydziyń robi za projektanta graficznego.

Śledź autora:

Ôstŏw ôdpowiydź

Twoja adresa email niy bydzie ôpublikowanŏ. Wymŏgane pola sōm ôznŏczōne *

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autorōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza