Hanek tuplikuje: Dlaczego istnieją szkoły złe i jeszcze gorsze?

O pracy szkoły stanowi praca nauczycieli. Jakość szkoły nigdy nie jest wyższa od jakości pracy jej poszczególnych nauczycielek i nauczycieli – włącznie z nauczycielami funkcyjnymi, w tym z dyrektorką. Podnieść poziom szkoły w danych warunkach, znaczy rozwinąć każdego nauczyciela z osobna.

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Tym samym wielką część budżetu oświatowego należy przeznaczyć na rozwój osoby, a nie na udoskonalenie systemu nazywane reformą oświatową. To osobowości tworzą system – reformowanie samego systemu ogranicza podnoszenie jakości pracy osób.
Do szkolnej klasy wchodzi człowiek a nie system.
Po zamknięciu drzwi klasy pozostaje tylko ufać, że uczniowie są w dobrych rękach człowieka o światłym umyśle, otwartym sercu i prostym kręgosłupie.

Etyka jest gwiazdą wiodącą nauczyciela przez pustynie niewiedzy i braku wychowania, jest górskim szlakiem w zimowy ranek, jest latarnią morską podczas żeglowania po morzach życia w czasie sztormów i przy bezwietrznej aurze.
Najważniejsza karta księgi niezapisanej to dziesięć przykazań, a pierwsze brzmi: Jest jeden uczeń. Szkolna dbałość o serca, dusze, rozum i mózg, ręce i płuca uczniów to kultura oświatowa – ni mniej ni więcej. Kultura to szansa dla krajobrazu oświatowego dla przestrzeni uczenia się, dla trzeciego pedagoga, bo to tu nauczyciel jest prawdziwym wirtuozem podręcznika, technik, metod, mediów: kredy i tablicy, krzesła i ławki oraz IT. To nauczycielka nie pozwala zapomnieć uczniów w czterech ścianach. Jest władcą przestrzeni i czasu, bo wszystko ma swój czas i swój rytm. Dzięki transferowi kompetencji i motywacji oraz powtarzaniu nie dopuszcza do marnotrawienia czasu przez szkołę. Potrafi przeanalizować oraz zredukować materiał, podstawę programową i wspólnie z uczniami określić pojęcia kluczowe, kompetencje i postawić realne cele, które uczniowie zmieniają, doskonalą, biorą w posiadanie. Nauczyciel nie zapomina o uznanym dorobku nauk pedagogicznych, ale szuka także pytań i odpowiedzi we współczesnym rozwoju nauk około oświatowych: medycyna, bioinżynieria, technologia, matematyka i filozofia…

Uczenie się to naprzemiennie akcja i refleksja. Refleksji sprzyja głęboki oddech i odpoczynek. Kto przestrzega tej zasady, ten dochodzi spokojnie daleko i wysoko.
Nauczycielka musi dysponować środkami na odpoczynek. Najlepiej w pięknych okolicznościach przyrody lub sztuki.
Nauczycielka musi mieć środki na profilaktykę zdrowotną – ducha i ciała.
Je mądrze i czynnie odpoczywa – chodzi do dentysty, ginekologa, urologa… Jeździ do sanatorium. Korzysta z masaży. Ubiera się stosownie i ładnie. Ma czas dla swoich dzieci, które nie przynoszą mu wstydu. Od takiego nauczyciela uczniowie uczą się życia. Bez takiego nauczyciela szkoła to marnotrawienie czasu i pieniędzy.

Matematyk jest przekonany, że układanie zadań przez uczniów jest skuteczniejsze od mechanicznego rozwiązywania zadań wyćwiczoną metodą, że rozwiązywanie zadań z „życia ucznia” pragmatyzuje i operacjonalizuje cel lekcji, bądź jednostki lekcyjnej lub działu.
Obliczanie wyników ankiet, obserwacji i badań, zabawa w sklep, menadżera klubu sportowego lub zespołu muzycznego, konstruowanie obiektów, planowanie działań w czasie i przestrzeni, obliczanie prawdopodobieństwa określonych wydarzeń, jest skuteczniejszym sposobem uczenia się niż wykonywanie abstrakcyjnych działań.
Dlatego nauczyciel matematyki powinien dysponować czasem i pieniędzmi umożliwiającymi analizę skuteczności uzyskiwania celów formalnych i nieformalnych przez swych kolegów na różnych kontynentach, w różnych kulturach, w różnych systemach edukacyjnych.
Powinien także znać sposoby nauczania wybitnych nauczycieli matematyki.

Polonista ma czas i pieniądze na śledzenie bieżących wydarzeń kulturalnych, na uczestnictwo w kulturze – na wyjście do teatru, muzeum, kina, skansenu, na wystawę, na spotkanie literacki i polityczne, ma pieniądze na zakup podręczników, albumów, beletrystyki oraz innych składników swojego warsztatu pracy: TV, radio, internet, nośniki i odtwarzacze dźwięku oraz obrazu.
Nauczyciel języka polskiego dysponuje dobrze wyposażoną pracownią, gdzie oprócz mediów i źródeł znajdują sią na ścianie oś czasu i mapa konturowa.
Posiada on także listę egzekwowanych frazeologizmów, fragmenty najpiękniejszych tekstów literackich i wykaz najczęściej popełnianych błędów językowych – to wszystko udostępnia uczniom, rodzicom, i co najważniejsze – pozostałym członkom rady pedagogicznej.
Nauczyciel języka polskiego powinien przynajmniej biernie posługiwać się językami obcymi.

Przedszkole wykorzystuje najlepszy czas na uczenie się. Zanurzmy dzieci w języku, w pięknie, wychowujmy wśród pięknych przedmiotów, w przyrodzie – w dźwięku i ruchu. Dzieci słuchając, grając, śpiewając, malując, lepiąc, mówiąc, karmią swe mózgi i serca najsmakowitszą strawą.
Wzorujmy się na Montessori, Lipmanie, Wygockim, Hoelscher…
Nauczyciel przedszkola sam obmyty wodą życia, ma czas na wiarę, nadzieję i miłość. Otacza się ciepłem, dobrymi ludźmi i prawdą. Rozwija swe zmysły i rozum.
Nie traktuje przedszkolaka jak kukiełki lub instrumentu awansu zawodowego. Mały człowiek jest dla niego całym człowiekiem, a nie człowiekiem, który w przyszłości…

Geograf posiada środki na podróże – dotyka nauczanego przedmiotu.
Wspólnie z uczniami planuje i urzeczywistnia wycieczki po okolicy, regionie, kraju, świecie całym. Buduje modele, szuka minerałów, zwiedza i przeżywa archaiczne i współczesne miejsca pracy, bytowania i naturę.
Snuje opowieści, bo piękne narracje budzą głód poznania.
Zna wielkich podróżników i szlaki wędrówek wielkich artystów, odkrywców, badacz – gwiazd przewodnich po niebie życia.
Geograf ma czas i środki na języki obce, niezbędne w podróży i przed ekranem.

Biolog śledzi współczesny rozwój swej dyscypliny, uczestniczy w badaniach – jak choćby wirtualnie, zna Bruca Liptona, Johna Medinę i Semira Zeki. Żyje fauną i florą swojego regionu – zbiera i dokumentuje.
Zna ogrody zoologiczne i botaniczne, parki widokowe, krajobrazowe i narodowe.
Hoduje i uprawia. Uprawia z uczniami warzywniak, pielęgnuje rabaty i troszczy się o zioła.
Uczy tego, co w życiu niezbędne. W kuchni i w sypialni.

Fizyk wie, co to takiego kinestetyka, wie, że uczenie się, to doświadczanie, więc nie unika doświadczeń – ma na nie środki i czas. Przekłada praktykę na teorię i odwrotnie. Pozwala uczniom indukować. Zachęca uczniów do puszczenia wodzy fantazji naukowej i kreatywności poprzez zapoznanie ich z paradoksami, które wciąż czekają na udowodnienie. Korzysta z Akademii Khana i Centrum Kopernika.
Zna z autopsji muzea i szlaki techniki.
Potrafi wytłumaczyć dzieje jako historię odkryć i wynalazków.
Tłumaczy, objaśnia i pokazuje fizykę w codzienności.

Chemik znak chemię organiczną wszechświata i talerza. Nie unika biochemii. Przybliża uczniom chemię spożycia, użycia i piękna. Podobnie jak fizyk nie unika doświadczeń – ma na nie środki i czas. Przekłada praktykę na teorię i odwrotnie.
Nie zapomnę „odkrycia” jakim było dla ucznia (poziom gimnazjum), że do herbaty
z cytryna nie można dolać mleka ( zrobić bawarkę), bo się zwarzy i będzie do niczego.

Historyk pracuje w prawdzie i ułudzie zdania: Historia magistra vitae est.
Przygotowuje do intelektualnego i emocjonalnego wyboru między koniecznością samorozwoju i uczestnictwa we wspólnocie.
Ukazuje podobieństwa i różnice religijne, kulturowe, cywilizacyjne, umożliwiające życie godne, spolegliwe i szczęśliwe.
Podobnie jak geograf snuje opowieści, zna wielkie odkrycia, szlaki odkrywców, dzieje i badaczy. Potrafi wyjaśnić ciąg przyczynowo- skutkowy w przeszłości i teraźniejszości, śledzi na bieżąco wydarzenia w kraju i na świecie ( nauka , kultura, polityka) i podobnie jak polonista stara się brać w nich udział.
Ma czas i środki na podróże i języki obce niezbędne w podróży i przed ekranem. Zna szlaki romańskie, gotyckie, drogi Odrodzenia. Krągłości baroku – był tam, był tam…

Wuefista sam uprawia sport. Nie krzywi kręgosłupa, nie koślawi nóg, nie pali papierosów, nie chleje wódy. Ukazuje wzory sportowców czynnych i dawnych – żyjących w harmonii ducha i ciała.
Potrafi skorelować swój przedmiot z przedmiotami artystycznymi – jego uczniowie śpiewają i tańczą, określają kierunki geograficzne, znają anatomie i fizjologię, czytają literaturę nagrodzoną medalami olimpijskimi i utwory mistrzów sportu – znają powszechna historię sportu.

Plastyk uprawia sztuki plastyczne. Stać go na uczestnictwo w wystawach, na albumy, reprodukcje, na blejtramy, pędzle, dłuta, farby, werniksy, papiery, ołówki itd.
Na swych lekcjach pozwala uczniom tworzyć – nie wymaga pamięciowego opanowania niezrozumiałej teorii.
Uczniowie wolą próbować sił w danym stylu, niż wymieniać jego cechy.

Kształcenie zintegrowane, to taki sposób organizacji procesu nauczania, w którym punktem wyjścia jest całość. Nauczyciele tego szczebla to szczególnie czułe ogniwo w integracji praktyki i teorii. Kształci on, bowiem i wychowuje dzieci w zespole klasowym we wszystkich kierunkach – przedmiotach nauczania. Jest to jedna z istotnych cech swoistości nauczania zintegrowanego. Celem edukacji początkowej jest zapewnienie dziecku odpowiednich warunków rozwoju, które sprzyjałyby wzbogacaniu jego doświadczeń związanych ze społeczno-kulturowym i przyrodniczym środowiskiem. Nauczyciel musi mieć czas dla każdego dziecka – nie może pracować w zbyt licznych klasach, musi mieć czas na zaplanowanie zajęć. Trzeba mu zapewnić odpowiednie miejsce pracy, wysoką estetykę pomieszczeń i pomocy naukowych.
Podobnie jak nauczyciele innych przedmiotów musi mieć czas i środki na uczestnictwo w doskonaleniu zawodowym i życiu kulturalnym.

Muzyk muzykuje. Stać go na uczestnictwo w koncertach, na operę, operetkę, teatr, dobry sprzęt muzyczny, albumy, płyty, odtwarzacze. Jest na bieżąco z nowościami, wie czego słuchają dzieci i młodzież, potrafi o tym dyskutować. Zna biografie wybitnych twórców i potrafi o nich z pasją opowiadać. Uczy dzieci śpiewać – muzyka łagodzi obyczaje!

Nauczyciel języków obcych sam uczy się nowych języków. Biegle zna gramatykę, ale nie naucza gramatyki – pozwala uczniowi na wypracowanie sobie własnego systemu gramatycznego, czy to chociażby poprzez indukcję reguł. Pracuje nad lekcyjną gramatyką konfrontatywną, stosuje efektywne techniki memoryzacji i semantyzacji – nie ogranicza się do nauczania „słówek”. Czyta w oryginale literaturę fachową. Biegle posługuje się mediami i formami społecznymi. Indywidualizuje nauczanie. Podróżuje sam i z uczniami – w internecie i w rzeczywistości. Korzysta z tekstów oryginalnych. Naucza według zasad CLIL, Lernen durch Lehren, nauczania zorientowanego na ucznia oraz na działanie, którego efektem jest produkt.
Nauczyciel języków obcych zna podstawę programową przedmiotów nauczanych równolegle.
Jego znajomość języka nauczanego przewyższa przeciętna znajomość tego języka native speakera.

Katecheta naucza zgodnie z przykazaniem miłości.
Szanuje Sokratesa, Konfucjusza, Lutra oraz Schweitzera, Gandhiego i Korczaka. Nie grzeszy podręcznikiem przeciw 2 przykazaniu. Zna łacinę, grekę, hebrajski i aramejski. Jeździ z uczniami na rekolekcje do Benedyktynów… Przybliża im wielkie postaci: św. Św. Jacka, Jadwigę. Lekturą jego uczniów są encykliki:

Dives in misericordia Papież naucza, przyjmowanie marnotrawnych synów przez Boga jest niewyczerpane. Miłosierdzie nie oznacza pobłażliwości wobec zła, a warunkiem przebaczenia jest naprawienie tego zła i zadośćuczynienie. W Evangelium vitae Papież porusza moralne nauczania Kościoła dot. poszanowania ludzkiego życia. Jan Paweł II wystąpił w niej przeciw karze śmierci. Potępione zostały aborcja i eutanazja. W Fides et ratio Encyklika o relacjach między wiarą a rozumem z punktu widzenia Kościoła. Jedno ze zdań encykliki definiuje uzupełnianie się wiary i rozumu jest: “wiara i rozum są jak dwa skrzydła unoszące człowieka ku kontemplacji prawdy”. Wiara i rozum nie muszą się wzajemnie zwalczać, lecz wzajemnie uzupełniać, tak, by rozum nie popadł w pychę, zaś wiara by nie przekształciła się w bezrefleksyjny fideizm. Wiara nadaje ludzkiej egzystencji sens, ukazuje jej przyczynę i cel. Natomiast rozum sprawia, że wiara jest dojrzała i ugruntowana. Według Jana Pawła II, zarówno rozum i wiara, jako pochodzące od Boga nie mogą być ze sobą we wzajemnym antagonizmie. W Centesimus annus, w której Jan Paweł II przestrzega przed przecenianiem rozwoju gospodarczego – zaleca rozwój duchowy, walkę z niesprawiedliwością, sprzeciw wobec stosowaniu przemocy. Przy poparciu dla własności prywatnej, Papież twierdzi, że powinna ona człowiekowi służyć. Wymagana jest etyka konsumpcji oraz zwracanie uwagi na los słabszych. Papież podkreśla znaczenie kultury. W Laborem exercens papież stwierdza, że obowiązkiem każdego człowieka jest rozwijanie we własnym zakresie nauki i techniki, kultury i moralności, a praca ma właśnie służyć temu rozwojowi.
Dobry nauczyciel pamięta więc, że nauczanie to nieustanne stawanie się. Dobry nauczyciel dysponuje środkami niematerialnymi i materialnymi umożliwiającymi stawanie się.

Wstyd przyznać się do biedy – a znam ludzi, którzy przez kilkadziesiąt lat w biedzie pracowali z oddaniem dla swoich uczniów i w biedzie wychowali swoje dzieci na światłych ludzi.
Tylko płakać!
Owszem, znajdą się tacy, którzy powiedzą – pracujecie 20 godzin. Owszem, znajdą się tacy, którzy powiedzą – macie wakacje. Owszem, znajdą się tacy, którzy powiedzą – możecie zmienić zawód. Owszem, znajdą się tacy, którzy powiedzą – inni mniej zarabiają…
Tylko płakać!

 

Aleksander Lubina – germanista, tłumacz, publicysta, pisarz.

2016 – współzałożyciel Klubu Twórców Górnośląskich KARASOL.

 

Foto na wiyrchu: Wikimedia Commons

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-