Ficinus – czyli jak ważne jest imię

Czy to nazwisko znane jest na całym przemysłowym Górnym Śląsku nie wiadomo, ale na pewno gdyby zrobić sondę uliczną w Rudzie Śląskiej, Siemianowicach Śląskich i w Tarnowskich Górach, to utrzymalibyśmy na pewno jakąś ilość pozytywnych odpowiedzi.

Ficinusa, o imieniu Georg, górnośląskiego urzędnika górniczego zna też Wikipedia, która nie wie skąd pochodził, ale podaje jego prawidłową datę śmierci 3 sierpnia 1880, ale bez miejsca zejścia.

Do tego skrajnego momentu w życiu każdego z nas, Ficinus przeżył według danych jego żony – więc wiedziała to na pewno – 61 lat i 11 miesięcy. Ale zacznijmy od lewej części skali żywota tego Ficinusa, czyli urodzenia.

Trzeba zacząć od stwierdzenia, które wywoła zdziwienie i niedowierzenia i może być uznane za obrazoburcze, a mianowicie – Georg Ficinus nie istniał.

Dnia 26 sierpnia 1818 Friederike Ficinus, z domu Stricker, zamężna z właścicielem majątku ziemskiego Wilhelmem Ficinusem w Starym Zawidowie (Alt Seidenberg) w obecny powiecie zgorzeleckim, urodziła w tej miejscowości ich syna, któremu w kościele ewangelickim dano imię Otto.

Na Wielkanoc 1838, Otto Ficinus zdał maturę w Ewangelickim Miejskim Gimnazjum w Lubaniu, by w następnych latach ukończyć studia prawnicze na Uniwersytecie we Wrocławiu.

Swoje pierwsze zatrudnienie znalazł przy Sądzie Miejskim – poźniejszym Sądzie Powiatowym – w górnośląskim Bytomiu, gdzie bardzo szybko wyróżnił się szczególnymi uzdolnieniami, w wyniku czego został pozyskany przez władze górnicze jako doradca prawny (Justitiar) dla Królewskiego Urzędu Górniczego w Tarnowskich Górach a wkrótce potem mianowany radcą górniczym.

W roku 1857 wstąpił jako doradca prawny na służbę u hrabiego Hugona Henckela von Donnersmarcka w Nakle. W roku 1862 został prokurentem, a od 1867 roku, jako generalny pełnomocnik i dyrektor, kierował całym rozległym zarządem hrabiowskich dóbr i zakładów w Prusach i w Austrii Pomijając krótki pobyt w Siemianowicach, mieszkał w Karłuszowcu (Carlshof), obecnie w granicach Tarnowskich Gór. Od roku 1874 zaczął pełnić 6-letnią kadencję naczelnika urzędu okręgowego (Amtsvorsteher) Nakło.

O postawienie sobie pomnika za życia, zadbał –  nieświadom tego – dość wcześnie, gdyż w latach 1860 – 1867 kierował budową osiedla 16 kamiennych domów dla pracowników wireckiej kopalni „Błogosławieństwo Boże” (Gottessegen), które nosi jego imię do dnia dzisiejszego i od roku 2006 znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego.

Również w Siemianowicach Śląskich zostały ślady jego nazwiska. W roku 1871 Otto Ficinus utworzył tu na bazie szybów „Ficinus” i „Knoff”  kopalnię „Laurahütte“, późniejszą kopalnię „Siemianowice”. Zespół dawnej kopalni „Ficinus” (Siemianowice II) – łącznie zachowanych 13 obiektów zabytkowych, znajduje się Gminnej Ewidencji Zabytków.

Otto Ficinus był członkiem Rady Nadzorczej Zjednoczonych Hut Królewska i Laura, prokurentem hrabiowskich Eisenwerke w Wolfsbergu w Karyntii oraz – stan na rok 1873 – szefem 21 kopalń węgla oraz rud cynku i ołowiu od „Alfred” w Bytkowie/Wełnowcu po „Zufall” w Kochłowicach.

Ficinus działał również w organizacjach górniczych. Był we władzach wpływowego Górnośląskiego Związku Przemysłowców Górniczo – Hutniczych (Oberschlesischer  Berg-und Hüttenmännischer Verein) Katowicach oraz od 1867 w zarządzie Górnośląskiej Kasy Wsparcia Górnictwa Węglowego (Oberschlesische Steinkohlenbergbau-Hilfskasse) w Tarnowskich Górach, której zarząd kierował znaną Górnośląską Szkołą Górniczą (Oberschlesische Bergschule) w Tarnowskich Górach.

Zacytujmy wspomnienie pośmiertne: „Poprzez swoje długie działanie w obrębie imponującego państwa stanowego Bytom-Siemianowice, radca górniczy Ficinus zyskał wszechstronną znajomość stosunków lokalnych oraz natury ludzkiej. Przy rzadkich uzdolnieniach umysłowych posiadał nadzwyczaj życzliwy i ujmujący charakter, a także niezwykle żywe zainteresowanie dobrem publicznym. On i jego rodzina nieśli pomoc nie tylko w kręgu bliższych znajomych, gdzie dzięki jego wsparciu niejeden talent zyskał wykształcenie, lecz niezależnie od często nadmiernie wyczerpujących prac w jego bezpośrednim zarządzie, które czasami wymagały więcej niż pełni sił męskich, był wszędzie niestrudzenie czynny tam, gdzie należało służyć ogółowi i dobru publicznemu.

To jego energicznemu współdziałaniu należy między innymi zawdzięczać, że w Tarnowskich Górach utworzono szkołę realną (Realschule), w której kuratorium działał również jako zastępca przewodniczącego. Z jego i jego małżonki inicjatywy trzy lata temu założono oddział Ojczyźnianego Związku Kobiet (Vaterländischer Frauen-Zweig-Verein), który pod przewodnictwem pani radczyni górniczej Ficinus w ledwo co przetrwanych latach kryzysu dokonał rzeczy nadzwyczajnych w celu złagodzenia biedy, a jeszcze w ostatnich miesiącach zmarły starał się o doprowadzenie do skutku budowy wielkiego szpitala w Tarnowskich Górach.

Otto Ficinus nie lubił w żaden sposób obnosić się ze swoją działalnością: każdy, kto chciał mu podziękować, był pozornie przyjmowany oschle, a tylko ci, którzy byli mu bliżsi, mieli okazję docenić głębię i ciepło tego szlachetnego usposobienia. Dlatego też pamięć o nim w tym miejscu z pewnością przetrwa znacznie dłużej niż jego ziemska działalność”. Tak chce na to wyglądać.

Wspomniana wyżej pani radczyni górnicza była drugą żoną Otto Ficinusa. 26 kwietnia 1852 jeszcze jako sędzia powiatowy w Bytomiu, ożenił się w Brzegu z Wilhelmine Brand, której zgon jako 43- letniej Wilhelmine Ficinus został odnotowany w księdze metrykalnej parafii św. Michała Archanioła w Michałkowicach 21 sierpnia 1860.

Wdowiec Otto Ficunus ożenił się 7 maja 1865 z urodzoną 14 listopada 1832 w Budziszynie z ewangeliczką Idą Lehmann. 25 maja 1866 urodził się im syn Paul Ficinus.

Otto Ficinus zmarł wskutek udaru mózgu 3 sierpnia 1880 w Karłuszowcu. Zgon zgłosiła w tym samym dniu w ówczesnym USC Friedrichsgrube ( obecnie w zasobach USC Bytom – Sucha Góra) żona Ida Ficinus.

Krótko przed swoją śmiercią sporządził jeszcze testament, w którym wyraził wolę, by zostać pochowanym w samotnym lesie. Liczący kilkaset osób kondukt pogrzebowy szedł w milczeniu, nad grobem nie było śpiewów ani mów pożegnalnych.

Koresponduje to z zapisem na Wikipedii: „Według lokalnej tradycji, został pochowany na terenie parkowego lasu przylegającego do pałacu w Nakle – nieopodal dawnej trasy konnych przejażdżek hrabiego. W zaroślach tego parku do dziś znajduje się opuszczony grób, który mieszkańcy identyfikują jako mogiłę Georga Ficinusa. Choć nagrobek jest skromny i częściowo zatarty, pamięć o radcy górniczym Ficinusie przetrwała w okolicy dzięki przekazom ustnym”.

Ida Ficinus po śmierci męża przeniosła się do Drezna. Paul Ficinus wybrał karierę wojskowego. Zmarł 25 lutego 1908 w nadreńskim Hamminkeln. Z zawartego z Alwine Rigaud w Wesel w roku 1893 małżeństwa urodziło się dwoje dzieci: Rolf Ficinus 1896 – 1963 i Eva Ficinus 1901 – 1992.

dr Stefan Pioskowik – socjolog, politolog, autor szkicōw ô geszichcie Gōrnego Ślōsnka, wierszy a humoresek. Narodzōny w roku 1962 w Katowicach-Janowie, miyszkŏ we Mysłowicach.Stefan Pioskowik