Anaberg z każdyj strōny #7 Bazylika

Kościōłek mŏ yno 38 x 12 x12 m, a widać go z daleka – znajduje se na samyj szpicy Anabergu. Jygo dwie wieży stały se symbōlym regionu i widniejōm w niejednym logo. Mało kto wiy, że wystrōj wnyntrza annogōrskyj bazyliki nie je jeszcze gotowi i nierŏz powstaje na naszich ôczach…

Dalszŏ tajla artykułu niżyj

Charakterystyczny wieży widać z daleka. Wieża na środku kojścioła pochodzi z 1754, a wieża zygarowŏ z 1868 roku. (fot. Błażej Duk)

Piyrwszi kościōł zostoł zbudowani w 1480 roku przez rodzina Strzałōw, kerzi byli właścicielami Porymby, Lejźnicy i Żyrowyj. W dokumyncie biskupa wrocławskygo Jana V Turzo czytōmy, że 25 czyrwca 1516 roku Mikołej Strzała przekŏzoł świōntynia farŏrzowi z Lejźnicy. W XVII wieku trefiōł w ryncy hrabiygo Melchiora Ferdynanda Gaszyny. Tyn po trzidziestu latach darymnygo starania se ô dōminikanōw z Raciborza i ô franciszkanōw z Gliwic, sprowadziōł na Anaberg franciszkanōw reformatōw z Małopolski, kerzi w 1656 roku dostali akt darowizny i kluczy do kojścioła. W 1673 roku Gaszynowiy rozbudowali kojściōł, keri zostoł ponownie poświyncōni przez biskupa Karola Franciszka Neandera de Petersdorf.

Po dōbrich latach pod ôpiekōm patrōnalnōm hrabiōw prziszły gorszy czasy. Po sekularyzacji biskup dopiyro w 1834 roku ôdzykoł zaniedbany budynki – uszkodzōni bōł dach kojścioła, a miejscami całkym go brachowało, woda dyszczowŏ poczyniyła zaś wielky szkody w środku; uszkodzoni bōł dach klŏsztoru, zawaloł se klŏsztorni browar, a stajnia była bliskŏ ruiny. Rymonty były konieczny, ale biskupowi finansowo nie chcioł pomōc ani rzōnd ani zadłużōni hrabia, keri mimo wszysko dboł ô kalwaria. Pielgrzymōw tyż było mani, bo przez cholera granicy były zawarty. W latach 1836-1841 ôfiarnojść poleku rosła i franciszkaniy mogli zacznōnć dbać ô ôbejściy. Anaberg mioł dobrich farŏrzōw – proboszcz Kita w 1842 roku zleciōł malyrzowi Mayerowi ôdnowiyniy w kojściele ôłtŏrza głōwnygo i bocznich, ambony i połru malodwideł; za farŏrza Franke kosztōwny roboty przi kojściele wykōnywoł majster Marondis z Krapkowic, a ksiyndza Nitzko krōnika spōminŏ jako ôddanygo przijaciela i pracowitygo gospodŏrza. Mimo starań kolejnich farŏrzōw dziekan Kosellek w protokole z wizytacji w 1850 roku pisze ô nyndznym stanie kojścioła, kerygo rynowacjy w kolejnich dziesiynciu latach pochłōnyły setki talarōw. W 1861 roku ô. Ambroży kŏzoł ôdmalować świōntynia i ôdnowić ôłtŏrzy, a biskup ôfiarowoł ôbrŏz św. Jōzefa, keri zostoł namalowani we Wrocławiu przez profesora Hamachera i keri zdobiōł ôłtŏrz Św. Jōzefa do 1957 roku.

Betlejka na Anabergu co roku wyglondŏ inaczi! Franciszkaniy kontynuujōm tradycja stawiania szopek na Boży Narodzyniy, bo to właśnie Św. Franciszek przigotowoł piyrszi żłōbek. (fot. Błażej Duk

Drugŏ wojna światowŏ nie ôszczyndziyła Anabergu. Filary bazyliki zostały uszkodzōny przez żołnierzi Armii Czerwōnyj w styczniu 1945 roku. Ôbraz Matki Boskyj zostŏł trefiōni przez kilka strzałów. Ôłtŏrz głōwni szczynśliwie chrōniyła betlejymskŏ szopka.

Ôbrŏz Matki Boskyj ze śladami strzałōw z drugyj wojny światowyj idzie ôbejrzeć w muzeum klŏsztornym. (fot. Monika Twardoń)

Kojściōł bōł moc razy przebudowywani i modernizowani. Ôbecni wystrōj powstowoł w latach 1957-1964 i dali ôd 1993 po dziyń dzisiejszy! Jak wejrzicie na deka w bazylice, podpadnie wōm, że niektōry malowidła wyrōżniajōm se żywszōm barwōm. Myli se tyn, co myśli, że zostały ôdnowiōny – sōm blank nowy! Nŏnowszi fresk 88-letni prof. Georg Mitschke skōńczōł w lipcu tygo roku. Neobarokowy wnyntrzy je conajmniyj tak imponujōncy jak życiorys profesora i jygo rodziny.

Deka bazyliki z malowidłami wykonanymi przez rodzina Mitschke. (fot. Błażej Duk)

Rodzina Mitschke z Ziegenhals/Głuchołaz nie została wysiedlonoł w 1945 dziynki zatrudniyniu u sowiekich ôficerōw, a potym u roztōmajtich farŏrzōw. W 1957 roku gwardian Bertold Altaner zatrudnioł znanygo przed wojnōm w diecezji wrocławskyj i ôłomunieckyj, ale tyż we Francji, Belgii i na Słowacji twōrcy sztuki sakralny i konserwatora Jōsefa Mitschke i jygo najbliższich na Gōrze Św. Anny. Jygo syn Georg uczōł se fachu u ôjca, ale tyż prywatnie u profesora z krakowskyj Akademii Sztuk Piynknich. Przi pracach malarskich i sztukatorskich na Anabergu pōmŏgały tyż jygo siostra i ciotka. W 1966 Mitschke musieli pociepnōnc wszysko i wyjechać do Niymiec. Jōsef zmarł dwa lata po przeniesiyniu se do Münster, a jygo ôstatniōm wolōm było, żeby syn dokōńczōł jygo dzieło. Bestōż od 1993 Georg Mitschke spyndzŏ wiynkszość czasu na Anabergu – pracuje nad wystrojym bazyliki i miyszkŏ we klŏsztorze. Ôdnowioł wszysky ôbrazy i namalowoł moc nowich. Nŏnowszi, skōńczoni w lipcu 2018 roku fresk to tyn po lewyj strōnie na chōrze – jakbyście ôd środka bazyliki patrzyli na ôrgany. Przedstawiŏł własny pomysł profesora na pokŏzaniy modlitwy Św. Anny ô dziecko. Inspiracjōm bōł apokryficzni ôpis zrozpaczonyj bezdzietnościōm Anny i anioła, keri prziniōs jyj dobrŏ nowina. Ciekawostkōm je, że twarzy postaci namalowany na ścianach bazyliki majōm rysy miyszkańcōw i żyjōncich w tutejszym klŏsztorze franciszkanōw. Georg Mitschke je znakomitym znawcom baroku i zaprojektowoł tyż wystrōj ôbecnich ôrganōw. W 2000 roku zostoł ôdznaczoni Ôrderym Św. Sylwestra i je honorowym ôbywatelym Anabergu.

Nŏnowszi fresk 88-letni Georg Mitschke skōńczōł w lipcu 2018 roku. Przedstawiŏ modlitwa Św. Anny ô dziecko i anioła, keri prziniōs jyj dobrŏ nowina. (fot. Monika Twardoń)

Malowidła na środku deki pokazujōm scyny z życia Św. Anny – narodziny Maryji, ôfiarowaniy jyj w świōntyni, a na środku w prezbiterium śmierć Świyntyj Anny, kerŏ umierŏ przi swojym chopie Joachimie i przi Świyntyj Rodzinie, a jyj cera Marija podŏwŏ umierajōncyj Annie jyj wnuka Jezusa. Na jednym z witrażōw w prezbiterium widzymy Św. Anna i przibywajōncich na Anaberg franciszkanōw, co pokazuje tyż jedno z malowideł w zadniyj czynści bazyliki. Naprzeciw niygo inni fresk pokazuje pielgrzymōw, a witajōnci ich ôjciec mōł rysy śp. ôjca Teofila Wyleżoła. Prezbiterium ôprōcz piynknygo ôłtŏrza głōwnygo z figurkōm Św. Anny Samotrzeciyj, zdobiōm tyż piynkny aniołki, a po bokach dwie figury: św. Józefa z liliōma i św. Joachima z gołambiōma. Bazylika mŏ sześć ôłtarzi bocznich: ôłtŏrz Maryjny, Św. Piotra z Alkantry, Św. Antonika z Padwy, stygmatōw Św. Franciszka, Św. Jadwigi i Św. Jōzefa.

Ô bazylice, jyj twōrcach i dobrodziejach szłoby pisać bez końca… Zachyncōm Wŏs jednak do ôdwiedzin i do przijrzynia se każdymu szczegółowi samymu – nŏlepi ô tym czasie, po sezonie pielgrzymkowym, jak bez tydzień na Anabergu panuje zupełni spokōj. Śwynti spokōj.

Monika Twardoń – absolwentka filologii germańskiej na Uniwersytecie Wrocławskim, nauczyciel i tłumacz języka niemieckiego, flecistka, konferansjerka, Ślązaczka z pochodzenia i z zamiłowania.

 

Jakeście sam sōm, to mōmy małõ prośbã. Budujymy plac, co mŏ reszpekt do Ślōnska, naszyj mŏwy i naszyj kultury. Chcymy nim prōmować to niymaterialne bogajstwo nŏs i naszyj ziymie, ale to biere czas i siyły.

Mōgliby my zawrzić artykuły i dŏwać płatny dostymp, ale kultura powinna być darmowŏ do wszyjskich. Wierzymy w to, iże nasze wejzdrzynie może być tyż Waszym wejzdrzyniym i niy chcymy kŏzać Wōm za to płacić.

Ale mōgymy poprosić. Wachtyrz je za darmo, ale jak podobajōm Wōm sie nasze teksty, jak chcecie, żeby było ich wiyncyj i wiyncyj, to pōmyślcie ô finansowym spōmożyniu serwisu. Z Waszōm pōmocōm bydymy mōgli bez przikłŏd:

  • pisać wiyncyj tekstōw
  • ôbsztalować teksty u autōrōw
  • rychtować relacyje ze zdarzyń w terynie
  • kupić profesjōnalny sprzynt do nagrowaniŏ wideo

Piyńć złotych, dziesiyńć abo piyńćdziesiōnt, to je jedno. Bydymy tak samo wdziynczni za spiyranie naszego serwisu. Nawet nojmyńszŏ kwota pōmoże, a dyć przekŏzanie jij to ino chwila. Dziynkujymy.

Spōmōż Wachtyrza

Cyntrum Preferyncyji Prywatności

Potrzebne

Zbiory cookies potrzebne do nojbarzij podstawowych funkcyji serwisu: zgoda na politykã prywatności (gdpr) i informacyjŏ ô blokowaniu reklam (anCookie), testowy zbiōr ôd platformy (wordpress_test_cookie)

gdpr, anCookie, wordpress_test_cookie

Ino po zalogowaniu

Zbiory cookies potrzebne do byciŏ zalogowanym w serwisie.

wordpress_logged_in_, wordpress_sec_, wp-settings-time-